Mag een werkgever, leidinggevende of collega zomaar in je tas kijken?

Tassencontrole door je werkgever mag niet zomaar

‘’In iemands tas kijken, kun je als werkgever of leidinggevende niet zomaar doen’’, zegt arbeidsrechtadvocaat Suzanne Meijers. ‘’Er moet altijd een aanleiding zijn om iemands tas te controleren. Dit kan van alles zijn, bijvoorbeeld dat er binnen het desbetreffende bedrijf een vermoeden is dat mensen spullen meenemen in hun tas.’’ Maar het kan bijvoorbeeld ook zijn dat een collega iets heeft gezien en dit heeft gemeld.

Wel moet de werkgever zich volgens Meijers altijd de vraag stellen: kan dit ook op een manier die minder inbreuk maakt op iemands privacy? Als het antwoord hierop nee is, dan kan het controleren van een tas een manier zijn om te onderzoeken of het vermoeden daadwerkelijk klopt.

Meijers geeft aan dat je altijd een tassencontrole mag weigeren, maar ze vraagt zich af of dit wel zo verstandig is. ‘’De verdenking neemt dan alleen maar toe en je kunt je voorstellen dat het er niet gezelliger op wordt.’’

Duidelijk bedrijfsbeleid over controles is verplicht

Voor dit soort situaties moet er beleid zijn opgesteld, benadrukt Meijers. ‘’Er moet beleid zijn waarin staat: we hanteren een zero-tolerancebeleid voor diefstal en we controleren tassen als er vermoedens zijn. Het moet voor iedereen duidelijk zijn welke regels het bedrijf hanteert.’’

Deze regels staan vaak beschreven in het personeelshandboek, een bedrijfsreglement of op het intranet. Dit beleid mag niet ergens weggestopt zijn en werknemers moeten goed op de hoogte zijn van de regels op de werkvloer. ‘’Dat hoeft niet elke week, maar je kunt wel een aantal keer per jaar het reglement onder de aandacht brengen. Zo worden werknemers eraan herinnerd wat er wel en niet mag’’, aldus Meijers. 

Duidelijke regels zijn ook nodig voor afgekeurde, kapotte of verlopen producten. Ook deze mag je (tenzij anders aangegeven) niet zomaar meenemen. De werkgever heeft hier vaak een specifieke reden voor. ‘’Een werkgever wil namelijk voorkomen dat slechte producten alsnog op de markt komen doordat werknemers ze meenemen en doorverkopen’’, legt Meijers uit. 

De ‘snuffelende’ collega’s 

Je werkgever mag dus niet zomaar in je tas kijken, maar dit geldt ook voor je collega’s. ‘’Allereerst vind ik het nogal brutaal als je in iemands tas gaat kijken, maar het lijkt me ook niet dat je het recht in eigen hand neemt en dit zelf gaat proberen op te lossen’’, zegt Meijers. Het lijkt haar logischer dat je naar je werkgever of leidinggevende stapt en het hen laat oplossen. 

Ook denkt de arbeidsrechtadvocaat dat zelf op onderzoek uitgaan averechts kan werken. ‘’Ik kan me zo voorstellen dat als er al onenigheid is tussen twee collega's en de een beweert dat de ander iets in zijn tas heeft gestopt, de werkgever daar niet blij mee is. Die kan juist wantrouwend worden naar de persoon die de beschuldiging uit, want misschien heb jij het er zélf wel in gedaan? Het is dan het ene woord tegen het andere, wat alleen maar leidt tot meer wantrouwen en onderling gedoe.’’

Dit betekent echter niet dat de ‘snuffelende’ collega hiervoor direct een zware arbeidsrechtelijke sanctie krijgt, zoals (op staande voet) ontslag. ‘’Je zult wel een flinke waarschuwing krijgen voor de inbreuk op iemands privacy, maar ik vind ontslag zelf echt te kort door de bocht’’, geeft Meijers aan. Dat wil overigens niet zeggen dat het helemaal niet mag; in theorie zou een ontslag wel kunnen.

Ontslag na onrechtmatige tassencontrole

Wordt je tas zonder aanleiding toch onrechtmatig gecontroleerd en wordt er gestolen eigendom gevonden, dan ben je als werknemer niet meteen gered. In het arbeidsrecht wordt onrechtmatig bewijs sneller toegelaten dan in het strafrecht, geeft Meijers aan. ‘’Het kan dus best zijn dat je alsnog op staande voet wordt ontslagen, als simpelweg bewezen is dat je iets hebt gedaan wat niet mag.’’ Wel waarschuwt ze werkgevers om privacyregels niet aan hun laars te lappen.

Toch is ontslag op staande voet in de praktijk vaak lastig hard te maken. Spullen van de werkgever in een tas vinden is één ding, maar bewijzen wie ze erin heeft gestopt is een tweede. ‘’Het kan net zo goed een ander zijn geweest’’, aldus de arbeidsrechtadvocaat.

Een praktijkvoorbeeld van Meijers was een leidinggevende in de horeca die had gezien dat de voorraad behoorlijk slonk. Ze besloot daarom de camerabeelden terug te kijken. Ze zag een collega met een rugtas bij de desbetreffende koeling staan, maar zag haar niet daadwerkelijk iets in de tas stoppen. ‘’Dan weet je eigenlijk wel wie het heeft gedaan, maar kun je het niet bewijzen’’, legt ze uit.

Ook een pen meenemen is diefstal

Het belangrijkste advies is uiteindelijk heel simpel: stelen mag gewoon niet, hoe onschuldig het misschien ook lijkt. Denk daarbij niet alleen aan grote of dure spullen, want de waarde van het product doet er juridisch gezien niet toe. Ook een pen of een appel ongevraagd in je tas stoppen is simpelweg diefstal.

Als het bedrijf een duidelijk beleid heeft waarin de consequenties van stelen staan, weet je als werknemer precies waar je aan toe bent. Neemt iemand dan toch iets mee, dan is de verantwoordelijkheid duidelijk. ‘’Dan is het wel echt je eigen schuld als je dit wel doet. Het mag gewoon niet en dat is ook hoe de rechtspraak werkt’’, aldus de arbeidsrechtadvocaat.