Startphone: een nieuwe app voor verantwoord telefoongebruik van kinderen
Je overweegt je kind een telefoon te geven; iedereen heeft er immers een en je wilt contact met hen kunnen houden. Maar vanaf welke leeftijd kan je kind op sociale media? Hoe hoog zet je hun schermtijd? En zit je kind vanaf nu alleen nog maar op hun telefoon? De Startphone-app helpt ouders om te gaan met deze vragen. Radar spreekt met de ontwerpers Dr. Wouter van den Bos van de Universiteit van Amsterdam en Dr. Ina Koning van de Vrije Universiteit Amsterdam.
Hoe werkt de Startphone-app?
Zodra je de app installeert op de telefoon van je kind, komen apps beschikbaar die passen bij de leeftijd van het kind. Apps die ongeschikt zijn voor jonge kinderen zijn met de Startphone-app niet downloadbaar. “En je kunt ook samen een maximale schermtijd invullen”, legt Van den Bos uit. De app is een praktische toepassing van de vorig jaar opgestelde ‘Richtlijn gezond schermgebruik’ van de Rijksoverheid.
De onderzoekers leggen uit dat de meeste kinderen rond groep 6 een telefoon krijgen, terwijl het wetenschappelijke advies is om kinderen pas in groep 8 hun eerste telefoon te geven. Rond deze leeftijden is het gebruik van sociale media nog niet verantwoord. Daarom is de app op verschillende, leeftijdsafhankelijke niveaus ingedeeld.
Wat zijn de niveaus van de Startphone-app?
- 🛝
Basisniveau (jonger dan 11 jaar): Bellen en buitenspelen
Op dit niveau helpen basisapps, zoals Google Maps of Weerapps, je kind kleine praktische dingen zelfstandig te doen. Ze zijn op dit niveau ook telefonisch bereikbaar.
- 🏫
Niveau 1 (11 - 12 jaar): School en slim
Op deze leeftijd helpen praktische apps, zoals Magister en Somtoday, bij plannen, organiseren en actief blijven. Zo leert je kind stap voor stap meer doen, terwijl er genoeg tijd overblijft om te spelen en ontspannen zonder telefoon.
- 📸
Niveau 2 (13 - 14 jaar): Appen en afspreken
Er worden nieuwe functies toegevoegd, zoals foto's, muziek en voor het eerst chatapps. Zo leert je kind online communiceren en blijft er ruimte voor school, ontspanning en vrienden.
- 📱
Niveau 3 (15 jaar of ouder): Delen en dichtbij
Op dit niveau krijgt je kind toegang tot bijna alle functies van een moderne smartphone, inclusief social media-apps. Het enige wat overblijft is de samen in te stellen schermtijd.
Koning legt uit dat je als ouder deze voorgeprogrammeerde instellingen kan veranderen in overleg met je kind: “Ouders kunnen zelf dingen nog wel of niet toestaan. Dat bevordert de communicatie tussen ouders en kinderen.” Daarnaast geeft de app pop-ups met leuke en toegankelijke tips voor kinderen: “Er zit dus ook een stukje bewustwording en kennisvergroting ingebouwd."
Waarom is de app belangrijk?
Uit onderzoek van Van den Bos blijkt dat bepaalde content schadelijk kan zijn voor onder andere de hersenontwikkeling van een kind. Daarnaast zijn sommige apps zo ontworpen dat kinderen lang betrokken blijven: “Kinderen die heel veel op social media zitten doen heel veel andere dingen echt minder, ook minder dan ze zelf willen.”
Koning toont met behulp van ouderavonden en vragenlijsten aan dat veel ouders vragen hebben over hoe ze om moeten gaan met het smartphonegebruik van hun kind: “We merken dat ouders niet goed weten wat nou belangrijk is. Daar helpt dit bij.” Het installeren van de app zorgt ervoor dat je nuttige kennis aangereikt krijgt die anders minder toegankelijk is. Koning legt uit: “Zeker voor ouders in wat minder optimale gezinsomstandigheden - denk aan eenoudergezinnen, of ouders die veel andere zorgen hebben - van hen kunnen we niet verwachten dat ze zelf die kennis ergens ophalen.”
Hoe is de app tot stand gekomen?
Voor de ‘Richtlijn gezond schermgebruik’ van de Rijksoverheid is rekening gehouden met wetenschappelijke bevindingen, ervaringen van ouders en kinderen en perspectieven van praktijkprofessionals. Die richtlijnen en verder onderzoek zijn gebruikt bij de ontwikkeling van de app. “De app maakt de informatie heel toegankelijk en makkelijk toepasbaar”, vertelt Koning.
Voor het programmeren en uitbrengen van de app is samengewerkt met Odido, vertelt Wouter. Wel waren er bepaalde voorwaarden aan die samenwerking: “Ten eerste dat dit product gratis moet zijn voor iedereen, dat er niks aan wordt verdiend en dat er geen data verzameld of gedeeld wordt over het kind.”
Bij andere apps waar ouders toezicht hebben op telefoongebruik is vaak een verbinding met de telefoon van een ouder die zo kan meekijken met de telefoonactiviteit van het kind. Bij Startphone is dat bewust niet zo, om zowel de privacy van het kind te waarborgen als garanderen dat er geen data wordt verzameld.
Hoe ziet de toekomst van de Startphone-app eruit?
De app werkt nu alleen op Android en is te downloaden via de Play Store. Wouter legt uit: “Apple heeft best wel strenge regels; zij vinden het niet zo leuk als je veel van de telefoon overneemt.” Beide ontwerpers hopen dat de app later alsnog ook op iPhones beschikbaar komt, zodat meer Nederlanders er gebruik van kunnen maken.
Daarnaast blijft de app zich ontwikkelen met recente onderzoeken en nieuwe functies op populaire apps. Als voorbeeld noemen de ontwerpers de laatste versie van WhatsApp met als extra functionaliteit ‘Kanalen’: “Als WhatsApp langzamerhand verandert in een social media-app in plaats van een berichten-app, dan moet die misschien naar een andere leeftijdscategorie.”
Soms kan een app ook op jongere leeftijd gebruikt worden, als een app verantwoorder ingedeeld wordt. Zo legt Van den Bos uit dat als Instagram en TikTok kinderversies zouden maken of functies eruit halen die niet geschikt zijn voor kinderen, deze ook al eerder gebruikt kunnen worden: “Het is heel dynamisch.” De app blijft zich dus continu ontwikkelen. Samen met je kind kan jij met de Startphone-app afwegingen maken over verantwoord telefoongebruik.