Veel pijnstillers zijn niet vegan: hoe herken je dierlijke ingrediënten in medicatie?
Voor veganisten is het niet altijd duidelijk welke pijnstillers het best aansluiten bij hun levenswijze. Want dierlijke ingrediënten worden lang niet altijd vermeld op de verpakking én veel van de medicatie wordt getest op dieren. Hoe herken je deze dierlijke hulpstoffen? En zijn er vegan opties?
Radar gaat in gesprek met Emile Dingemans, oud-voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Veganisme.
Dierlijke ingrediënten
Veel medicatie bevat dierlijke ingrediënten. Dingemans vertelt: “Gelatine (komt van botten en kraakbeen) wordt bijvoorbeeld gebruikt voor pillen met een vloeibare inhoud. Daarbij is de de capsule van gelatine gemaakt, waardoor de capsule zacht is. Gelatine kan ook in tabletten zitten”
Hij vervolgt: “Ook bijenwas en schellak (gewonnen uit de afscheiding van luizen) kunnen gebruikt worden om een pilletje te laten glimmen. Rode pilletjes bevatten vaak de dierlijke kleurstof karmijnzuur (uit luizen). Maar als consument kun je alleen de ingrediënten zien: uitleg over de herkomst ontbreekt.”
“Lactose (uit koemelk) wordt regelmatig gebruikt als vul- of bindmiddel in tabletten,” vult een woordvoerder van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG). Van de 274 geregistreerde producten met paracetamol op de Nederlandse markt bevatten er 22 lactose. Dit gaat vooral om kauwtabletten voor kinderen en combinaties met aspirine en cafeïne. Van de 163 producten met ibuprofen bevatten er 33 lactose.”
Dierproeven
Naast de ingrediënten, zijn dieren ook vaak betrokken bij het ontwikkelen van pijnstillers. “Er wordt onder andere getest op dieren om meer te weten te komen over de veiligheid, werking, dosering, bijwerkingen en opname in het lichaam van het medicijn,” licht Dingemans toe.
Het CBG legt uit: “Dierproeven zijn in principe vooral nodig bij medicijnen met een nieuwe werkzame stof. Bij algemene medicijnen kan meestal gebruik worden gemaakt van bestaande dierstudies die al eerder met dezelfde werkzame stof zijn gedaan.”
“Het CBG streeft naar geneesmiddelenontwikkeling zonder proefdieronderzoek en is kritisch op de toegevoegde waarde van proefdieronderzoek. Toch realiseert het CBG zich dat het veel tijd en inspanning kost om te komen tot proefdiervrije geneesmiddelenontwikkeling. Voor de ontwikkeling van bepaalde geneesmiddelen zijn (nog) geen alternatieven voor cel- en dierproeven voorhanden om te komen tot een veilig middel.”
Hoe zit het met bekende producten?
Wanneer bekende stoffen in medicatie wordt gebruikt, zijn dierproeven niet nodig om de werkzaamheid en veiligheid aan te tonen. Volgens het CBG zijn paracetamol en ibuprofen bekende producten, en daarom zijn geen dierproeven nodig voor een registratie. “Er kan namelijk meestal gebruik worden gemaakt van bestaande dierstudies die al eerder met dezelfde werkzame stof zijn gedaan.”
Hoe kun je als veganist hiermee omgaan?
Medicatie is in principe niet veganistisch wanneer dieren te pas komen in het ontwikkelproces. “Maar,” nuanceert Dingemans, “soms hebben mensen de medicatie echt nodig. Daarom beoordeelt iedere veganist voor zichzelf wat haalbaar is. In de praktijk kiezen de meeste veganisten voor pijnstilling, ook al is die getest op dieren, omdat er gewoonweg geen andere optie bestaat.”
Hij vult aan: “Veganisten kunnen wel rekening houden met de herkomst van de stoffen in de medicatie. Sommige pijnstillers zijn namelijk volledig vrij van dierlijke stoffen.” Er zijn een aantal manieren waarop je kunt achterhalen of medicatie dierlijke ingrediënten bevat.
Dingemans legt uit hoe je medicatie checkt op dierlijke ingrediënten:
Vegan Wiki
De Nederlandse Vereniging voor Veganisme heeft voor een aantal medicatie uitgezocht of ze vrij zijn van dierlijke stoffen. Deze medicijnen worden op haar databank gepubliceerd.
Geneesmiddeleninformatiebank.
Dit is een soort zoekmachine van de College ter Beoordeling van Geneesmiddelen, waarin je gericht zoekt en filtert op onder andere ingrediënten. Je kunt aangeven welke stof je wel of juist niet in je medicatie wilt hebben.
Navraag.
Ook bij de apotheek en de huisarts kun je terecht met vragen. Je kunt hen vragen naar de ingrediënten van een specifiek medicijn of sparren over de mogelijkheden die je hebt in jouw situatie.
Vermelding herkomst ingrediënten
Je kunt je afvragen waarom fabrikanten de herkomst van ingrediënten niet vermelden op de verpakking. Dingemans stelt: “Ik geloof erin dat juist in de medicatiesector transparantie over de herkomst van ingrediënten van belang is. Waarom fabrikanten deze herkomst niet zouden vermelden is voor mij onduidelijk.”
Radar vraagt het CBG naar de vermelding van ingrediënten en hun herkomst. Zij reageren: “Binnen de huidige wet- en regelgeving is er geen mogelijkheid dat fabrikanten de herkomst van hulpstoffen op de verpakking vermelden. Als informatie over oorsprong op verpakkingen zou worden vermeld, dan zou dat voor álle fabrikanten op dezelfde manier moeten gelden. Wanneer sommige fabrikanten dit wel vermelden en andere niet, kan dat verwarring veroorzaken of mogelijk misleidend zijn."
"Op geneesmiddelverpakkingen moet de wettelijk voorgeschreven informatie staan, waaronder welke stoffen een medicijn bevat, maar niet de herkomst van die stoffen, zoals een eventuele dierlijke oorsprong. Vermeldingen zoals ‘vrij van dierlijke stoffen’ maken op dit moment geen deel uit van deze vereiste informatie en mogen daarom niet worden opgenomen in de goedgekeurde verpakkingsteksten."