Waar staat de eicode voor en moet die worden uitgebreid?
Open een doos met eieren, lees de (rode) code, en je kunt de herkomst en het welzijn van de kippen herleiden. Handig, want zo weet je precies vanuit welk land het ei komt én in welke stal de leghen leeft. Maar dekt deze code alle soorten pluimvee? Wordt er bijvoorbeeld wel rekening gehouden met de verschillende kooisystemen? Radar zoekt het uit.
Eicode
Eerst even een stapje terug: waar staat de eicode eigenlijk voor? Je kunt de code grofweg opdelen in drie categorieën en het heeft de volgende indeling: X-XX-XXXXXX. Van links naar rechts kun je de code als volgt interpreteren: het soort ei, land van herkomst en het registratienummer van de boerderij.
De codes starten met het cijfer 0, 1, 2 of 3. In het algemeen geldt: hoe lager het nummer, hoe beter de leefomstandigheden van de kip. Zo zit het:
3. Het zijn kooieieren
2. Het zijn scharreleieren
1. Het zijn vrije-uitloopeieren
0. Het zijn biologische eieren
Moet de code worden uitgebreid?
Radar spreekt met voedingswaakhond Foodwatch over de meerwaarde van een uitbreiding van deze eicode. Hun campagneleider Frank Lindner vertelt: “Er zijn momenteel zes verschillende soorten pluimveesystemen voorkomen in Europa, en geen vier.”
Lindner vervolgt: “De legbatterijen, verrijkte kooien en koloniekooien krijgen nu allemaal code drie. Dat is opvallend, want sinds 1 januari 2012 is het in de Europese Unie niet langer toegestaan om leghennen in traditionele legbatterijen te houden. Maar doordat de eieren uit legbatterijen van buiten de EU dezelfde eicode krijgen als eieren uit verrijkte kooien en koloniehuisvesting in de EU, kunnen ze gemakkelijk door elkaar worden gehaald.”
Nieuwe eicode
Door de legbatterijen, verrijkte kooien en koloniekooien een uniek cijfer te geven, verandert de indeling van de huidige eicode. “Met deze uitbreiding moet het voor consumenten vooral duidelijk worden dat er onder ‘code 3’ meer zit dan alleen koloniehuisvesting,” benadrukt Lindner. “Dit is belangrijk in het kader van transparantie." Hoe zal de nieuwe eicode eruit kunnen zien volgens Foodwatch?
Lindner legt het uit:
5 of 3c. Legbatterijen (huidige code 3). In één kooi zitten meerdere kippen met 550 vierkante centimeter aan ruimte per kip. Dit oppervlak is kleiner dan een A4-tje. De kippen hebben hier helemaal geen stro, zitstok, legnest, scharrelplek, et cetera. Dit systeem is sinds 2012 in de EU verboden.
4 of 3b. Verrijkte kooien (huidige code 3). Dit zijn kooisystemen waarbij meerdere kippen in een kooi zitten. Het specifieke aantal kippen verschilt, dat is afhankelijk van het ontwerp van het systeem. De kippen hebben in deze kooien per kip 750 centimeter aan ruimte. Dit is te vergelijken met een vel papier dat iets groter is dan een A4-tje. In de kooi zijn een legnest, zitstokken en scharrelplek aangebracht. In Nederland zijn verrijkte kooien sinds 2019 verboden.
3 of 3a. Koloniehuisvesting (huidige code 3). Dit zijn grotere verrijkte kooien, waarin een grotere groep kippen samen wordt gehouden (bijvoorbeeld 20-60 dieren). Ze hebben vergelijkbare voorzieningen als verrijkte kooien (zitstokken, legnest, scharrelruimte). De kippen hebben 800 vierkante centimeter aan ruimte. Koloniehuisvesting is wél toegestaan.
2. Scharreleieren (huidige code 2). Dit soort eieren zijn afkomstig van een scharrelstal waarin de kippen door de hele stal (of een deel daarvan) vrij kunnen bewegen. In de stal zijn legnesten, zitstokken en strooisel aangebracht. Er mogen maximaal negen kippen per vierkante meter rondlopen.
1. Vrije uitloop eieren (huidige code 1). Deze eieren zijn afkomstig van een scharrelstal met een (niet overdekte) uitloop naar buiten. De minimale oppervlakte voor de uitloop is vier vierkante meter per kip.
0. Biologische eieren (huidige code 0). Ook deze eieren komen uit een scharrelstal met een (niet overdekte) uitloop naar buiten. In de uitloop hebben kippen minimaal vier vierkante meter aan ruimte. De bezetting in de stal is zes kippen per vierkante meter. Kippen eten biologisch voer.
Vermelding productverpakking
Weliswaar draagt de uitbreiding van een eicode bij aan transparantie, het Voedingscentrum stelt dat een grotere impact gehaald kan worden met informatie op productverpakkingen. Zo vertelt Lilou van Lieshout, expert duurzaamheid bij het Voedingscentrum: “Uitbreiding van de eicode kan bijdragen aan betere informatievoorziening, waar wij voorstander van zijn. De verwachting is wel dat er meer impact gemaakt kan worden met de keurmerken/informatie op verpakkingen.”
Lieshout legt uit: “Naar verwachting kijken consumenten meer naar de verpakking voor informatie over de leefomstandigheden van de kippen dan naar de eicode. De eicode bekijken is een extra stap en moeilijker te interpreteren voor een consument dan informatie via verpakking. Dit gaat dan wel om de eieren die per stuk worden verkocht en niet om eieren die door fabrikanten worden verwerkt in producten.”
Ook Lindner sluit zich hierbij aan: “Naast uitbreiding van de eicode, moeten producenten eigenlijk verplicht worden de eicode op de verpakking te vermelden. Bijvoorbeeld op de ingrediëntenlijst.”
Wet- en regelgeving
Ondanks de eensgezindheid in de Nederlandse eiersector over de uitbreiding, blijkt het doorvoeren van deze verandering complexer in de praktijk. “We hebben namelijk te maken met Europese regelgeving,” legt Karin Nagel, manager strategie en expertise bij Stichting Controle Orgaan voor Kwaliteits Zaken uit. Deze stichting houdt toezicht op Nederlandse kippenhouderijen. “Als je die code wilt uitbreiden, dan moet dit dus op Europees niveau gebeuren.”
Nagel vult aan: “Vanwege het Europese verbod op legbatterijen en het Nederlandse verbod op verrijkte kooien, kun je er vanuit gaan dat Nederlandse eieren met code 3 afkomstig zijn uit koloniehuisvesting.”