Waarom verschilt het weerbericht per weer-app zoveel?

Je hebt vast weleens een dagje weg gepland op basis van je favoriete weer-app, maar eenmaal erop uit kreeg je toch ineens een regenbui op je dak. Hoewel we tegenwoordig technisch vernuftige middelen hebben om de weersituatie op de wereld te meten, blijft het weerbericht vaak onvoorspelbaar. Het KNMI benadrukt deze woordkeus: "Wij spreken overigens nooit van voorspellingen, maar van verwachtingen. We hebben tenslotte geen glazen bol."

Waarom lopen de temperaturen per app zo uiteen?

Dat de ene app een veel hogere temperatuur aangeeft dan de andere, komt doordat elke app weer andere data uit weermodellen gebruikt. Dit zijn krachtige computerprogramma's die actuele metingen combineren met formules om te berekenen hoe de atmosfeer zich de komende tijd ontwikkelt. "Weerapps maken niet allemaal gebruik van dezelfde weermodellen," legt het KNMI uit. "In Nederland zijn de modellen Harmonie/UWC en ECMWF gangbaar. De KNMI-app gebruikt voor de korte termijn Harmonie/UWC en voor de middellange termijn ECMWF."

Andere apps kiezen voor een eigen koers. "Sommige weerapps maken bijvoorbeeld gebruik van het Amerikaanse model GFS, of hebben eigen nabewerkingen op bestaande weermodeldata. De weerapp van Apple maakt bijvoorbeeld gebruik van Apple Weather Service; dit systeem combineert data van tientallen nationale meteorologische instituten met eigen machine learning-algoritmen."

Daarnaast hebben computermodellen moeite met lokale details. "De berekeningen geven vaak, maar helaas niet altijd, de werkelijkheid goed weer," aldus het KNMI. “Denk aan het verschil tussen beschutte, landelijke gebieden en de bebouwde omgeving van een stad. Computermodellen zijn niet altijd in staat deze verschillen goed weer te geven." Elk model rekent met eigen aannames en eigen verwerking daarvan, en dus komt er niet overal hetzelfde getal uit. 

Het KNMI past bij zijn eigen app geen nabewerkingen toe. Je ziet daar direct wat het model berekent. Wel werkt het instituut steeds meer met AI-technieken om die lastige plaatselijke verschillen in de toekomst beter te kunnen voorspellen. De meteorologen van het KNMI verwerken de data ook in weersverwachting op maat, bijvoorbeeld voor de luchtvaart of de scheepvaart, maar ook voor het algemene publiek. 

Waarom het in de stad zo warm wordt

In de stad kan het vaak een stuk warmer aanvoelen dan in buitengebied. Is het daar ook echt warmer, voelt het alleen zo, of maakt je app een fout? "Een stad creëert zijn eigen microklimaat, het Stedelijk Hitte Eiland Effect," legt het KNMI uit. "Asfalt, beton en bakstenen slaan overdag veel warmte op en geven die 's avonds en 's nachts langzaam weer af. 

Bomen en planten koelen hun omgeving af via verdamping, maar in een stad is minder groen, waardoor de warmte rechtstreeks naar het opwarmen van de omgeving gaat." Belangrijk om te weten: KNMI-weerstations staan volgens internationale richtlijnen in open grasvelden. Zij meten dus niet de hitte tussen de flatgebouwen. Het KNMI combineert in hun eigen app wel de metingen van burgers met de officiële data om een actueler beeld van de temperatuur in de stad te geven.

Waarom de blik van een mens belangrijk blijft

Apps baseren de verwachting die je op je telefoon ziet vaak geautomatiseerd op de grote hoeveelheid data die uit de weermodellen binnenkomt. Maar de menselijke factor blijft een belangrijk onderdeel van het proces. "Zeker in extreme weersituaties is de blik van een meteoroloog essentieel," vertelt het KNMI.

Een voorbeeld is de hittegolf van afgelopen maand: "Het langetermijnmodel overschat in dit soort hete periodes vaak de temperatuur in de nacht. Dit is bekend bij de meteorologen, waardoor ze hun verwachtingen en waarschuwingen hierop hebben kunnen bijstellen." Er zijn dus regelmatig situaties, vooral bij noodweer, waar een meteoroloog de afwijkingen van het systeem analyseert en bijstelt.

Wat houdt hittekracht in?

Naast de temperatuur introduceerde het KNMI recent de hittekracht. Dit getal geeft beter aan hoe belastend  warmte voor je lichaam is. Het combineert temperatuur, luchtvochtigheid, wind en zonnestraling.

Het KNMI legt uit: "Soms is het niet uitzonderlijk warm, maar loopt de hittekracht toch op door weinig wind en een hogere luchtvochtigheid. Juist dan kan informatie over hittekracht problemen voorkomen, bijvoorbeeld bij zware lichamelijke arbeid of grote sportevenementen."

Welk weerbericht kun je vertrouwen?

Als jij plannen hebt in de komende dagen, en graag een accurate weersverwachting wilt, waar kun je dan het best terecht? Eén van de vele apps, die van het KNMI zelf, Buienradar, of toch maar het journaal? Niemand heeft het helemaal bij het rechte eind: "Een weersverwachting is een verwachting en nooit 100 procent waarheid," aldus het KNMI.

Zie een weer-app dus als een hulpmiddel en pin je niet vast op één getal. Zeker bij twijfel of extreem weer is het verstandig om de officiële waarschuwingen van het KNMI als leidraad te nemen.