Waarom zijn we in Nederland niet vrij op de Dag van de Arbeid?
Het is 1 mei: de Dag van de Arbeid. Wereldwijd staat men stil bij de strijd voor fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden, waardig werk en solidariteit. Wereldwijd trekt men er dan ook op uit om het als extra vrije dag te vieren. Maar in Nederland zitten de meesten van ons gewoon achter hun bureau of op de steiger. Hoe kan het dat wij deze dag niet massaal vieren?
Wat is de Dag van de Arbeid?
Eerst even een stapje terug: waarom is 1 mei de Dag van de Arbeid? Volgens de FNV draait deze dag om de strijd voor betere arbeidsvoorwaarden. Tijdens de Industriële Revolutie waren de werkomstandigheden in vrijwel de hele westerse wereld zwaar, met werkweken van 60 tot wel 80 uur.
Daardoor ontstonden van Europa tot aan Australië en de VS bewegingen die hetzelfde wilden: acht uur per dag werken. De stakingen in Chicago in 1886 werden uiteindelijk het symbool voor deze roep om verandering. Drie jaar later kwamen vertegenwoordigers uit verschillende landen samen in Parijs, waar zij besloten om voortaan op 1 mei stil te staan bij de rechten van werknemers.
In veel Europese landen groeide deze datum al snel uit tot een betaalde vrije dag. In Nederland liep dat net even anders.
Nederland kent geen wettelijke vrije dag
Als Nederlandse werknemer bungel je onderaan het Europese lijstje als het gaat om het aantal officiële feestdagen. De overheid heeft wel officiële nationale feestdagen aangewezen, zoals Koningsdag, Pasen en Kerstmis. Toch kent het Nederlandse arbeidsrecht geen wettelijk recht op een vrije dag.
De overheid laat afspraken over vrije dagen namelijk over aan werkgevers en vakbonden. Zij bepalen samen de spelregels. Of je op een nationale feestdag vrij bent, en of die dag wordt doorbetaald, wordt dus vastgelegd in je cao of individuele arbeidsovereenkomst. Als 1 mei niet als vrije dag in jouw cao is opgenomen, is het dus een gewone werkdag.
Waarom de dag voor vakbonden relevant is
Na de oorlog verdween de roep om een verplichte vrije dag op 1 mei bij het cao-overleg. In de jaren daarna maakten vakbonden en werkgevers wel afspraken over meer individuele vakantiedagen voor werknemers.
Organisaties zoals de FNV en het CNV gebruiken 1 mei tegenwoordig om terug te kijken en actie te voeren voor huidige politieke discussies. Zo grijpen ze de dag aan om te protesteren tegen de mogelijke bezuinigingen op de WW en WIA en de stijgende AOW-leeftijd.
Wie is er morgen wel vrij?
Toch is niet iedereen in Nederland morgen aan het werk. Een klein groepje werknemers heeft geluk:
Werknemers van vakbonden
Organisaties zoals de FNV en het CNV geven hun eigen personeel vrij om de dag te vieren of te protesteren. De kantoren van deze bonden zijn op 1 mei gesloten.
Beursmedewerkers
Omdat grote Europese systemen en beurzen (zoals Euronext) op 1 mei gesloten zijn in verband met Labour Day, ligt de internationale beurshandel grotendeels stil. Beursmedewerkers hebben daardoor vaak een vrije dag.
Internationale organisaties
Medewerkers van veel internationale instanties (zoals in Den Haag) of bedrijven met een buitenlands hoofdkantoor volgen internationale cao's. Zij houden vaak de feestdagen van de Europese kalender aan en zijn dus vrij.