Warm maar gevaarlijk: Waarom een winterjas je kwetsbaar maakt in de auto
Het mag dan een ongebruikelijk warme winter zijn, als je ‘s ochtends vroeg in een koude auto stapt zul je soms alsnog de neiging hebben om je winterjas aan te laten. Comfortabel natuurlijk, maar experts waarschuwen dat de extra padding van een dikke jas juist gevaarlijk is. Dat geldt voor de bestuurder, maar ook voor kinderen die lekker ingepakt in hun zitje geklikt zijn. De winterjas kan bij een botsing het verschil maken tussen een paar gekneusde ribben en inwendig letsel.
Je denkt misschien dat een laag dons of wol in de jas juist kan helpen om de klap op te vangen. Als je buiten valt misschien wel, maar in de auto werkt het anders.
Je gordel houdt je jas vast, niet jou
De Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) test onder andere de werking van veiligheidssystemen. In het rapport Veilige Personenauto's leggen ze uit wat het probleem is van speling door wattige kleding. Als je de gordel over een dikke jas vastklikt, lijkt hij goed strak te zitten. Maar de laag lucht in de padding van je jas zit daar nog tussen, terwijl een gordel is gemaakt op een lichaam dat direct contact maakt met de riem.
Je gordel is meer dan een stuk stof. Hij beschikt over een blokkeermechanisme dat de riem vastzet bij een plotse beweging. Dit vasttrekken heb je vast weleens gemerkt wanneer je per ongeluk te snel je gordel omdoet. Daarnaast hebben moderne auto's gordelspanners. Die trekken de riem bij een harde botsing in een fractie van een seconde extra strak om jou tegen de rugleuning te houden. Maar als je een dikke jas draagt, kan dit systeem zijn werk niet goed doen.
De ANWB sluit in reactie op onze vragen daarop aan: ”Vooral bij een noodstop of aanrijding kan een dikke jas ervoor zorgen dat de gordel niet strak genoeg op het lichaam zit. Dat vermindert de werking van het veiligheidssysteem.”
Niet alleen minder veilig, maar gevaarlijk
Want dat systeem grijpt bij een noodstop of aanrijding direct in. De jasloze bestuurder zit dan vast tegen de stoel, maar bij een bestuurder met een dikke jas moet de gordel eerst alle lucht uit de jas persen voordat hij weerstand voelt. De SWOV schrijft hierover: "Als de gordel te veel speling heeft, zal de botsing de druk op het lichaam verhogen."
Je lichaam schiet dus eerst een stuk ongeremd naar voren voordat de gordel je opvangt. Die fractie van een seconde, en die paar centimeter loze ruimte, zorgen ervoor dat je lichaam eerst gelanceerd wordt voordat de gordel je tegenhoudt. De klap op je borstkas en nek komt daardoor veel harder aan.
Gordel ook niet op de goede plek
Er is nog een tweede risico waar de SWOV en ook de ANWB voor waarschuwen. Door de dikte van de jas blijft de heupgordel vaak niet netjes op je heupbotten liggen, maar kruipt hij omhoog richting je buik. Omdat de gordel niet goed aansluit, glijdt je onderlichaam bij de grote klap van een botsing onder de heupgordel door naar voren.
De enorme kracht van de botsing wordt dan niet opgevangen door je sterke heupbotten, maar door de zachte delen van je buik. De ANWB: "Bij een abrupte stop of botsing kan de gordel dan te laat of verkeerd ingrijpen, met mogelijk letsel tot gevolg. Daarnaast kan een dikke jas je bewegingsvrijheid beperken — niet ideaal als je snel moet reageren."
Ook in het kinderstoeltje opletten
Voor ouders is het even schakelen: je wilt je kind natuurlijk warm inpakken, maar experts van Kinderveiligheid.nl en de Consumentenbond zijn streng: ook in het kinderstoeltje, jas uit. Er mag maximaal één centimeter (een vingerdikte) speling tussen de gordel en je kind zitten. Met een dikke jas is dat niet te controleren.
De Consumentenbond tipt: “Trek de riempjes goed aan en voel bij de schouders, heupen en buik of er geen speling is. Een alternatief voor een dik winterjasje is een dekentje over het kind doen (over de riempjes heen) als het koud is in de auto.”
Wat is de oplossing?
Als het kan, rijd dan zonder jas. Toch heeft de ANWB advies om veilig én warm te blijven:
- Jas toch aanhouden? Rits hem dan open en trek de voorpanden opzij. Zorg dat de gordel (zowel over je heup als je schouder) onder de jas doorloopt en direct contact maakt met je lichaam.
- Gebruiken een deken: Doe de gordels strak over je kleding vast en leg daarna een winterjas of dekentje over de gordels heen.
Bedenk daarbij: die kou is maar tijdelijk. Zodra de motor op temperatuur is en de kachel zijn werk doet, heb je die dikke jas überhaupt niet meer nodig.