Wat doet het Beter Leven-keurmerk na de misstanden in de vleesindustrie?
Naar aanleiding van beelden in het BNNVARA-programma BOOS en een zeer kritisch rapport over de vleesindustrie, staan dierenwelzijn en het Beter Leven-keurmerk volop ter discussie. De Dierenbescherming reageert geschokt en belooft de regels van het keurmerk aan te scherpen. Wat gaat er veranderen en hoe betrouwbaar is het keurmerk nog?
Wat ging er mis bij het toezicht in de vleesindustrie?
In een recente uitzending van BOOS werden verborgen camerabeelden getoond van dierenmishandeling bij vier varkenshouderijen. Deze bedrijven leveren vlees dat in de winkel het Beter Leven-keurmerk draagt. Op de beelden is te zien dat dieren geslagen en geschopt worden, en dat er niet altijd goed wordt gecontroleerd of een dier daadwerkelijk is overleden bij het toepassen van euthanasie.
Dagen later verscheen een uitgebreid rapport van de Commissie Stelseltoezicht Vleesketen. Deze commissie stelt vast dat het overheidstoezicht en de sector zelf ook tekortschieten in de bescherming van dieren. In de huidige vleesketen worden volgens het rapport financiële belangen verkozen boven dierenwelzijn.
Hoe reageert de Dierenbescherming op de misstanden?
De Dierenbescherming, eigenaar van het Beter Leven-keurmerk, reageert in een op de misstanden. Ellen Bien, bestuurder van de Dierenbescherming: "Iedere mishandeling van een dier is er één te veel. Wat we hier zien, is afschuwelijk en staat haaks op alles waar wij als Dierenbescherming voor staan." Ze vervolgt: "Juist van bedrijven die deelnemen aan het Beter Leven-keurmerk verwachten wij dat zij het goede voorbeeld geven. Als dat niet gebeurt, moeten daar stevige consequenties aan worden verbonden. Daarom raken deze beelden ons zo diep. Ze staan haaks op de belofte die we met het keurmerk willen waarmaken."
Wat betreft het toezicht noemt de Dierenbescherming ook de rol van de boer en de vleesindustrie: "We benadrukken de verantwoordelijkheid van de sector zelf; geen enkele controleorganisatie kan immers voortdurend op ieder bedrijf aanwezig zijn." Over de verwachtingen van het keurmerk voegen zij toe: "Met ruim 1800 Beter Leven bedrijven kunnen we helaas niet helemaal voorkomen dat er soms op een van de deelnemende bedrijven iets misgaat, omdat het onmogelijk is om bedrijven 24/7 te monitoren."
Wat gaat er veranderen aan het keurmerk?
De Dierenbescherming bedenkt de regels van het keurmerk (de dierenwelzijnscriteria) en bepaalt de straffen. Deze eisen gaan altijd verder dan de wet, zoals de garantie op extra leefruimte of de mogelijkheid om naar buiten te gaan. Houdt een boer zich niet aan de afspraken, dan grijpt een onafhankelijke controleur in. Zij komen jaarlijks en op extra onverwachte momenten langs.
Een kleine fout moet het bedrijf binnen een bepaalde termijn herstellen, maar bij ernstige misstanden volgt direct een schorsing of verliest de boer het keurmerk definitief. Vlees van dit bedrijf mag dan niet meer onder het Beter Leven-logo verkocht worden.
De nieuwe regels van het Beter Leven-keurmerk:
Strenge regels voor euthanasie
Er komen duidelijke voorschriften over de manier waarop ongeneeslijk zieke of gewonde varkens ingeslapen mogen worden. Daarbij wordt het verplicht om te controleren of het dier goed verdoofd is, en met zekerheid gezegd kan worden dat het dood is.
Hard verbod op misbruik
Het slaan en schoppen van dieren was volgens de wet al strafbaar, maar staat nu ook expliciet als verbod in de eigen keurmerkeisen.
Meer onverwachte controles
Onafhankelijke controleurs gaan vaker onaangekondigd en gericht langs bij bedrijven om strenger te controleren.
Slim cameratoezicht
De organisatie wil op termijn slimme camera's in varkensbedrijven ophangen om continu beter toezicht te houden op de naleving van de regels.
Deze aangescherpte regels gaan naar verwachting in mei 2027 van kracht.
Wat heb je in de supermarkt nog aan het keurmerk?
Uit het rapport van de Commissie Stelseltoezicht Vleesketen blijkt dat je in de winkel onmogelijk zelf kunt controleren hoe een dier is behandeld. Je bent hierdoor afhankelijk van etiketten en de betrouwbaarheid van keurmerken. Na het zien van de beelden over de misstanden is het begrijpelijk dat je daar vragen bij stelt.
De Dierenbescherming stelt in een toelichting op de beelden dat de inzet voor het keurmerk "nodig" blijft. Zij verklaren: "Het keurmerk heeft als doel het leven van dieren in de veehouderij te verbeteren ten opzichte van wat de wet verplicht stelt in de gangbare veehouderij."
Zonder deze extra regels zouden de dieren volgens de organisatie "allemaal onder de minimale wettelijke normen gehouden worden en een minder goed leven hebben." Tot slot benadrukken zij in hun veelgestelde vragen dat zij geen financieel belang hebben bij het behoud van het keurmerk: "De Dierenbescherming verdient géén geld aan het Beter Leven keurmerk. Sterker, het Beter Leven keurmerk kost de Dierenbescherming, als eigenaar, alleen maar geld."