Wat je wel (en juist niet) moet doen in de tuin in februari
Hoewel de natuur grotendeels nog rust, beginnen bij veel tuinliefhebbers de groene vingers te jeuken. Maar februari vraagt om de juiste timing: laat je niet foppen door die eerste zonnestralen, want een te vroege snoeibeurt of bemesting kan nu meer kwaad dan goed doen. Wat kun je nu al doen om je tuin klaar te maken voor de lente, en waar moet je nog vanaf blijven? Ecologische tuinexpert Suze Peters legt uit.
De regels rond het snoeien
Sta je met de snoeischaar in de aanslag? Kijk eerst goed welke boom je een aantal takken kleiner gaat maken. Voor sommige bomen is februari dé maand om te snoeien, terwijl je andere juist met rust moet laten.
Nu snoeien
Heb je een esdoorn, berk of een haagbeuk in de tuin? Dan heb je vanaf nu plannen voor het weekend, want de eerste week van februari is de deadline om te snoeien. Bij deze bomen komt de sapstroom namelijk erg vroeg op gang. Wacht je te lang, dan is de druk in de boom zo hoog dat het sap onophoudelijk uit de snoeiwond blijft stromen.
Dit put de boom uit, waardoor hij verzwakt en vatbaar wordt voor ziektes. Wees er bij deze bomen dus op tijd bij.
Kan nu, maar zonder haast
Ook de pitvruchten kun je nu aanpakken. Peters: “De appel- en de perenbomen (de pitvruchten) mogen dus wel. Daar is het nu tijd voor de wintersnoei.”
Ze heeft een goede tip voor het moment wanneer je dit doet: “Al kun je ook wat langer mee wachten tot de bloemknoppen wat groter worden, zodat je beter herkent wat je snoeit. Hoe langer je wacht, hoe duidelijker je de knoppen uit elkaar kan houden. Doe het wel sowieso voor half maart.”
Wat je nu niet moet snoeien
Op dit moment moet je de snoeischaar nog niet in de takken van steenvruchtbomen zetten, zoals kersen en pruim. Peters: “Van de steenvruchten moet je absoluut afblijven.”
Deze bomen zijn in de winter extreem vatbaar voor infecties, zoals de loodglansziekte. Snoei je nu, dan dringen schimmels via de wond naar binnen en kan de boom afsterven. Daar snoei je deze bomen pas in de zomer, na de oogst.
Zorg dat het niet vriest als je snoeit. De wond moet eerst de kans krijgen weer een beetje dichten.Ecologische tuinexpert Suze Peters
“Je tuin winterklaar maken is not done”
Je tuin oogt in februari vaak nog niet op zijn best. De vaste planten zijn grotendeels kaal en op de grond liggen her en der oud blad en afgestorven takken. Het is verleidelijk om de boel nu helemaal netjes te maken en alles weg te harken. Volgens tuinexpert Suze Peters kun je dat beter even laten staan: “Het dient als beschermlaag voor de bodem en de wereld aan beestjes, larven en bacteriën die daarin leven,” aldus Peters.
Het is daarom goed om je herfstafval ook nu nog te laten liggen. “De tuin winterklaar maken is echt not done”, zegt Peters. “Gevallen blad en stengels zijn niet alleen voeding voor de bodem, maar ook van levensbelang voor biodiversiteit. Veel nuttige insecten zijn in februari nog niet uit hun winterslaap gekomen. Die zitten in die bodem, in die oude stengels, hoekjes en gaatjes, dus alsjeblieft, laat hun winterschuilplaats nog even intact.”
Gooi je tuinafval niet weg
Als je toch graag wilt opruimen, denk dan na over wat je met je tuinafval doet: “Als je gaat snoeien of opruimen omdat het echt in de weg ligt, of dat je er klaar mee bent: pak de stengels en bladeren en leg ze in een hoek in de tuin.”
Want als je de bladeren vol biodivers leven in de vuilnisbak knikkert: “Dan gooi je het kind alsnog met het badwater weg. Als je aan verterende planten al wel wat groen ziet komen, terwijl er ook nog oudere bladeren hangen, knip deze dan af en versnipper ze rond de planten, zodat de kringloop van alles wat er gegroeid is weer terug de bodem in gaat. Zo houd je de cirkel gaande.”
Ruimte maken voor vroege bloeiers
Weet jij specifieke plekken waar de eerste lentebodes, zoals sneeuwklokjes of krokussen, boven komen? Volgens Peters hebben ze soms wat hulp nodig: “Soms zijn de plantjes krachtig genoeg om door een bepaalde bladerlaag heen te groeien. Maar soms ligt er teveel, of blad wat niet goed verteerd is, waardoor ze niet op kunnen groeien. In dat geval kan je beter even wat vrijmaken.”
Zie je al op meerdere plekken in je tuin witte en gele bloemen, of groeien er knoppen in de bomen? Dat betekent niet direct dat lente zich vroeg aankondigt. Peters legt uit: “Het kan zijn dat de natuur iets eerder ontwaakt, zoals dat dan heet. Maar sneeuwklokken horen nu ook gewoon te bloeien. Het ligt ook aan bepaalde soorten; sommige groeien in november, sommige pas in maart.”
Wat je nu kunt planten en zaaien
De grond is nog te koud voor groei van nieuwe planten maar je kunt wel gaan voor ‘kaalwortelgoed’. Dat zijn bomen en struiken die zonder kweekpot en aarde worden verkocht. Ze zijn stukken goedkoper dan potplanten, maar alleen te planten zolang ze in winterrust zijn.
Peters: “Je krijgt eigenlijk een bosje takken met wortels, zonder aarde eraan. Denk aan rozen of allerlei hagen; die kun je nu prima aanplanten. Dit kan tot 1 maart.” Binnen of op de vensterbank kun je met potten aan de slag. Peters staat zelf al in de startblokken: “Ik ga zo zaai- en stekgrond halen. De eerste zaden kun je nu gaan voorzaaien. Binnen gedeeltelijk, maar ook buiten in een koude bak. De dagen worden weer wat langer; de tomaten kun je bijvoorbeeld vanaf 1 februari zaaien.”
Let bij bloemen wel op de standplaats. “De siererwten, geurige plukbloemen, kun je nu al voorzaaien”, tipt Peters. “Die moeten wel buiten staan, want binnen worden het van die slierten. Zet ze buiten met een kapje erop of op een beschutte plek. Dan groeit hij goed en heb je eerder bloemen dan wanneer je ze in maart pas in de tuin zet.”
Opfleurtip
“Je kunt in plaats van bloemen te kopen straks ook een paar bloesemtakken van je boom knippen. Zo haal je het voorjaar alvast in huis, want het kan nog even duren voor het echt tuinweer wordt.”
Laat de grasmaaier staan en bespaar op mest
Voor het gazon geldt in februari vooral: doe zo min mogelijk. Het gras groeit nauwelijks en de mat is vaak nat en kwetsbaar. “Niks aan doen, ook niet op lopen, niet maaien, gewoon met rust laten”, is het advies van Peters. “Dat hangt ook af van de kwaliteit van je gazon. Maar de meeste soorten groeien in februari niet hard. Je hoeft het dus ook niet te bemesten.”
Peters noemt het zelfs zonde van het geld en slecht voor het milieu als je nu gaat bemesten: “Je gebruikt ook nog geen compost in de tuin. Alles wat je er nu op gooit, spoelt gewoon de bodem in, omdat er geen plantenwortels zijn om de stoffen op te nemen.”
Wat je wel kunt doen, is kalk strooien. Kalk heeft 6 tot 8 weken nodig om de zuurgraad (pH) van de bodem te herstellen. Is de grond namelijk te zuur, dan kunnen de plantenwortels geen voeding uit de bodem opnemen. Doe je dit nu, dan is de bodem rond april, wanneer de groei echt begint, er helemaal klaar voor.
Gratis lunch uit eigen tuin
Zie je nog geen bloemetjes, maar vooral onkruid opkomen? Je hebt vast de neiging om het er allemaal uit te trekken, maar voor je het weggooit, bedenk of je het kunt eten. Veel Nederlanders maken er geen gebruik van, maar veel voorjaarsgroen is eetbaar en rijk aan vitaminen. Peters tipt: “Er zijn een heleboel onkruiden die je kunt eten. De kleine veldkers, vogelmuur, paardenbloemen, die zijn heel zacht, en brandnetels.”