Ziek van isolatiemateriaal UF-schuim: zo weet je of jij het in je woning hebt

Bouwstijl van de woning

Allereerst maakt het uit hoe en wanneer je huis is gebouwd. Zo is UF-schuim vooral gebruikt bij het na-isoleren van woningen uit de jaren '60, '70 en ‘80. Ongeveer vanaf de jaren ‘90 werden de eisen voor het isoleren van een huis bij de bouw namelijk een stuk strenger. Is jouw huis gebouwd na de jaren ‘80? Dan hoef je je waarschijnlijk geen zorgen te maken.

Daarnaast gaat het altijd om woningen met een spouwmuur: de open ruimte van een paar centimeter tussen je binnen- en buitenmuur. UF-schuim leent zich namelijk perfect voor het na-isoleren van zo'n spouw. Het wordt vloeibaar ingespoten via kleine gaatjes in de voegen en eenmaal in de muur hardt het uit.

Het moment van isoleren

Het na-isoleren van woningen stond lange tijd niet op de agenda. Toen in het Klimaatakkoord van 2019 werd vastgelegd dat Nederlandse woningen in 2050 aardgasvrij moeten zijn, moesten veel huizen beter geïsoleerd worden. Dat gebeurt sindsdien massaal. Huur je dus al sinds 2019 dezelfde woning en is er tussentijds niet nageïsoleerd? Dan is er in alle waarschijnlijkheid niets aan de hand. 

Begin dit jaar sloeg onderzoeksprogramma Zembla alarm over het UF-schuim, waarna de subsidie van de Rijksoverheid werd stilgelegd. De GGD waarschuwde eind februari ook alle woningcorporaties voor het gebruik. Als jouw huis na februari is geïsoleerd dan is de kans dus groot dat er geen UF-schuim is toegepast. 

Mocht het schuim een lange tijd geleden in jouw woning zijn aangebracht, dan is de kans op gezondheidsrisico’s kleiner. ‘’Formaldehyde dampt namelijk uit na verloop van tijd’’, legt Martin van den Berg, hoogleraar toxicologie, uit. Hoe snel dat proces precies gaat, weten we echter niet.

Controleer je papieren

Vermoed je dat jouw woning geïsoleerd is met UF-schuim? Ga dan op zoek naar oude offertes of facturen. Als je deze zelf niet hebt, kun je navragen of je verhuurder of aannemer deze nog heeft. Ook kun je oude bouwtekeningen of het energielabel bekijken: hier staat het soms ook op vermeld.

Herkennen in de muur

Aan de buitenmuur kun je ook vaak zien of er UF-schuim is aangebracht. Het gaat om een patroon van kleine, dichtgemaakte boorgaatjes in het voegwerk. Deze zitten op vaste afstanden van elkaar in horizontale rijen. Zo kunnen ze bijvoorbeeld op een meter afstand van elkaar zitten. Zo’n patroon betekent echter niet automatisch dat het om UF-schuim gaat, want het kan ook ander na-isolatiemateriaal zijn. 

Als je zekerheid wilt, kun je met een endoscoopcamera in de spouw kijken. Doe dit niet zelf, maar laat het over aan een bouwkundig expert of een isolatiebedrijf.

Gezondheidsklachten herkennen 

Het gas formaldehyde kan leiden tot allerlei gezondheidsklachten, zegt Van den Berg. Hieronder vallen:

Omdat dit soort symptomen bij allerlei alledaagse kwaaltjes voorkomen, is het belangrijk om de precieze oorzaak te achterhalen. Verdwijnen de klachten bijvoorbeeld zodra je een week van huis bent? Dan is de kans aanwezig dat formaldehyde de boosdoener is. Ga daarnaast na wanneer de problemen precies zijn ontstaan, en met name of dat direct na de na-isolatie was. Er kunnen ook gezondheidsklachten optreden die niet meteen te merken zijn. 

Blinde vlek buiten sociale huur

Nieuws over UF-schuim gaat vaak over sociale huurwoningen van corporaties. De vraag is echter of het schuim daar structureel vaker is gebruikt, of dat we simpelweg geen zicht hebben op de omvang binnen de koopmarkt, midden- en vrije huursector. Ook branchevereniging Isolerend Nederland zegt geen beeld te hebben van de omvang van het gebruik buiten de sociale huur.

Woningcorporaties isoleren niet alleen grootschaliger, maar hebben ook nauwkeurig in kaart waar het schuim gebruikt is. Particuliere verhuurders zijn daarentegen niet verplicht om te registreren waarmee ze isoleren. Woon je niet in een sociale huurwoning en twijfel je over UF-schuim? Dan moet je zelf op onderzoek uit.

Wanneer moet jij je zorgen maken?

Het is belangrijk om eerst uit te zoeken of er in jouw woning UF-schuim is gebruikt. Als dit het geval is, kan je een formaldehydemeting laten uitvoeren. Overleg hierover vooraf met de lokale GGD en, indien van toepassing, je verhuurder. De meting zelf wordt gedaan door een gespecialiseerd meetbureau. Volgens Van den Berg is goed ventileren een belangrijke tussenoplossing. ‘’Het verdunnen van de binnenlucht verlaagt de concentratie formaldehyde en beperkt zo de toxische effecten.’’  

Het ministerie van Binnenlandse Zaken komt in december met duidelijkheid over de wettelijke formaldehydenorm. Voor nu weten we dat de oude norm van 120 microgram per kubieke meter veel te hoog is. De nieuwe advieswaarde van het RIVM, 7 microgram per kubieke meter bij langdurige blootstelling, blijkt in de praktijk echter onrealistisch. Van den Berg bevestigt dat deze RIVM-waarde klopt, maar dan alleen wanneer je puur naar de gezondheidsrisico's kijkt.

‘‘In de politiek wegen sociaaleconomische aspecten echter zwaarder dan de feitelijke toxicologie", legt hij uit. In een Europese woning zit gemiddeld al zo’n 25 microgram volgens de GGD, wat die 7 microgram in de praktijk onhaalbaar maakt. ‘’Maar als de minister besluit om rond die 100 microgram te blijven zitten, dan vind ik dat volstrekt onacceptabel.’’