Zorgtoeslag terugbetalen? Je bent niet de enige (en dit is de reden)
Uit onderzoek blijkt dat 40 procent van de Nederlanders in het verleden weleens zorgtoeslag heeft terugbetaald. Een kleine verandering in je inkomen of gezinssituatie kan al verschil maken in de hoogte van je zorgtoeslag. Toch maakt het huidige systeem het Nederlanders knap lastig om vooraf de juiste inschatting te maken.
Voor veel mensen komt de terugbetaling onverwacht
Terugbetalingen van de zorgtoeslag zijn geen uitzondering. Uit onderzoek van ZorgKiezer blijkt dat 40 procent van de Nederlanders in het verleden zorgtoeslag heeft moeten terugbetalen. Van die groep geeft 66 procent aan dat de terugbetaling onverwacht kwam. Het gaat bovendien regelmatig om hoge bedragen: 40 procent moest 500 euro of meer terugbetalen en voor 39 procent was het niet mogelijk om het bedrag in één keer te betalen.
Ook uit eerdere cijfers uit 2025 van de NOS, gebaseerd op informatie van het CBS en de Belastingdienst, blijkt dat steeds meer mensen in de financiële problemen komen doordat ze toeslagen moeten terugbetalen. Maar waarom gaat dit zo vaak fout?
Zo werkt het zorgtoeslagsysteem
Je kunt vanuit de overheid recht hebben op zorgtoeslag. Deze toeslag helpt je bij het betalen van je zorgverzekering. Belangrijk hierbij is dat de zorgtoeslag vooraf als voorschot wordt uitgekeerd. De hoogte van dit voorschot wordt berekend op basis van je verwachte jaarinkomen, vermogen en gezinssituatie.
Daarbij gebruikt Dienst Toeslagen de gegevens die op dat moment bekend zijn. Voor de zorgtoeslag van 2026 werd dus een inschatting gemaakt op basis van alle informatie die zij op dat moment (eind 2025) van jou hadden.
Zo mag je inkomen in 2026 niet hoger zijn dan 40.857 euro per jaar. Heb je een toeslagpartner? Dan mag jullie gezamenlijke inkomen niet hoger zijn dan 51.142 euro per jaar. Ook je vermogen speelt een rol. Heb je in 2026 meer dan 146.011 euro aan vermogen? Of hebben jij en je toeslagpartner samen meer dan 184.633 euro? Dan heb je geen recht op zorgtoeslag.
Wanneer is iemand een toeslagpartner?
Een toeslagpartner is iemand die meetelt voor de berekening van je toeslagen, en dus ook voor je zorgtoeslag. Dit kan bijvoorbeeld je echtgenoot of geregistreerd partner zijn, maar ook iemand met wie je op hetzelfde adres staat ingeschreven.
Je bent toeslagpartners als:
- Je samen een samenlevingscontract hebt afgesloten bij de notaris
- Je samen een kind hebt. Of jij of de persoon die op jouw adres staat ingeschreven, heeft een kind van de ander erkend.
- Jij of de persoon die op jouw adres staat ingeschreven, partner is voor de pensioenregeling van de ander
- Je samen een koopwoning hebt en daar allebei woont
- Jij of de persoon die op jouw adres staat ingeschreven een kind jonger dan 18 jaar heeft en dit kind op jouw adres staat ingeschreven
- Je vorig jaar als toeslagpartners van elkaar was
Als er dingen veranderen, zoals je inkomen of je gezinssituatie, moet je dit doorgeven aan Dienst Toeslagen. Als je dit niet doet, loop je het risico dat je te veel zorgtoeslag krijgt. Dit krijg je pas aan het einde van het jaar te horen, omdat dan wordt berekend wat je voorschot voor het nieuwe jaar gaat zijn. Dan kunnen ze erachter komen dat er dingen zijn veranderd en moet je geld terugbetalen.
Je moet zelf je inkomen inschatten
Het inschatten hoeveel je denkt te verdienen gaat bij veel mensen fout. Juist doordat je situatie kan veranderen, is het belangrijk om dit op tijd door te geven aan Dienst Toeslagen. Zowel Dienst Toeslagen als het Ministerie van Financiën laten ons weten dat zij zich herkennen in de cijfers van ZorgKiezer. Zij zien ook dat sommige mensen te veel zorgtoeslag als voorschot ontvangen, waardoor zij later (een deel van) de toeslag moeten terugbetalen.
Dienst Toeslagen en het ministerie van Financiën geven aan dat het bedrag dat mensen gemiddeld moeten terugbetalen op 700 euro uitkomt. Volgens hen gaat het vaak om studenten die na hun studie fulltime zijn gaan werken, maar hun hogere inkomen niet op tijd hebben doorgegeven. Ook zzp'ers en freelancers hebben te maken met wisselende inkomsten, waardoor het lastig kan zijn om hun inkomen goed in te schatten.
Wat wordt er gedaan om terugbetalingen te voorkomen?
Dienst Toeslagen probeert op verschillende manieren te voorkomen dat mensen achteraf zorgtoeslag moeten terugbetalen:
Inkomen controleren: Dienst Toeslagen stuurt burgers een brief met het verzoek hun geschatte inkomen te controleren. Als iemand niet reageert en Dienst Toeslagen heeft betrouwbare nieuwe inkomensgegevens, bijvoorbeeld van het UWV of de Belastingdienst, kan het voorschot automatisch worden aangepast.
Campagnes: Via publiekscampagnes en sociale media wijst Dienst Toeslagen mensen erop dat ze veranderingen in hun inkomen moeten doorgeven. Vanaf oktober start opnieuw een campagne, met extra aandacht voor inkomenswijzigingen.
Hulp voor studenten en andere burgers: Omdat het voor studenten lastig kan zijn hun inkomen goed in te schatten, stond Dienst Toeslagen dit jaar tijdens de Utrechtse Introductietijd (UIT) met een informatiestand. Ook zijn er hulppunten in bijvoorbeeld gemeentehuizen, buurthuizen en bibliotheken waar burgers gratis hulp kunnen krijgen bij het regelen van hun toeslagen.
Waarom wordt je voorschot niet automatisch aangepast?
Dienst Toeslagen ontvangt dus wel maandelijks inkomensgegevens van mensen in loondienst, maar gebruikt die niet automatisch om het voorschot aan te passen. Dat komt doordat het inkomen gedurende het jaar nog kan veranderen. Denk bijvoorbeeld aan een variabele eindejaarsuitkering, inkomen uit andere bronnen of aftrekposten. Pas na afloop van het jaar kan de Belastingdienst het definitieve inkomen vaststellen.
Vooral als je inkomen wisselt of rond de inkomensgrens voor zorgtoeslag zit, moet je oppassen. Een hoger inkomen dan verwacht kan ervoor zorgen dat je te veel zorgtoeslag hebt ontvangen en later moet terugbetalen. Dit speelt bijvoorbeeld bij mensen met meerdere inkomstenbronnen, zoals zzp'ers en freelancers.