Aflossingsvrije hypotheek verder aan banden, eigenaren zien mogelijke problemen niet

Bovendien zijn er steeds meer beperkingen bij het aanvragen van een nieuwe hypotheek. Met je pensioen in het vooruitzicht gaan je inkomsten waarschijnlijk blijvend omlaag, en daar rekenen hypotheekverstrekkers vanaf je 57e al mee. De regels voor aflossingsvrije hypotheken worden dit jaar verder aangescherpt, maar daar blijkt 2 op de 3 ondervraagden nog niet op de hoogte.

Via het Radar Panel ondervroegen we 13.875 mensen met een (deels) aflossingsvrije hypotheek, waarbij ze over het aflossingsvrije deel dus alleen rente betalen, en de schuld voor de woning niet aflossen. Bij bijna driekwart (73%) is het aflossingsvrije gedeelte van de hypotheek 50% of hoger, in ruim de helft van de gevallen (52%) is de hypotheek 100% aflossingsvrij.

41% wil na afloop nieuwe hypotheek

Wanneer een aflossingsvrije hypotheek afloopt, is er doorgaans sprake van een restschuld: de hypotheek is doorgaans niet geheel, of geheel niet afgelost. En dan? Het meest gegeven antwoord, door 41 procent van de deelnemers, is een nieuwe hypotheek afsluiten. 27 procent wil aan het einde van de looptijd het huis verkopen, en daarmee de schuld aflossen.

1 op de 3 (32%) heeft zich ervan verzekerd dat ze aan het einde van de looptijd voldoende geld hebben om de restschuld volledig af te lossen. Nog eens 21 procent denkt het geld ‘waarschijnlijk wel’ te hebben. 39 procent denkt echter niet dat zij voldoende geld zullen hebben (16%), of weet dit zelfs zeker (23%). 7 procent heeft er geen idee over.

Toch denkt 92 procent dat zij in hun huidige woning kunnen blijven wonen wanneer de hypotheek afloopt. 80 procent maakt zich geen zorgen over de aflossingsvrije hypotheek, dit geldt ook voor de groep van wie de hypotheek minimaal 50% aflossingsvrij is. Wie zich wel zorgen maakt, doet dat vooral over hoge maandlasten na het aflopen van de hypotheek (57%), of over dat zij dan hun huis uit moeten (25%). Bijna een kwart (22%) van degenen die zich zorgen maken, weten niet precies waarover.

Extra aflossen niet populair

Bijna driekwart (73%) zou meer kunnen aflossen dan ze nu doen. De reden dat ze dat niet doen, is vooral omdat ze veel overwaarde hebben op hun huis (63%). Ook sparen/beleggen/hebben mensen liever zelf geld achter de hand (40%), bijvoorbeeld mensen die als zzp’er werken en een buffer achter de hand willen houden.

Een kwart (25%) lost niet extra af vanwege fiscale voordelen, oftewel de hypotheekrenteaftrek. Nog eens bijna een kwart (23%) geeft hun geld liever aan andere zaken uit. Al zijn dit niet altijd leuke zaken: “We moeten en willen eerst een BKR-schuld aflossen, die heeft prioriteit”, geeft een respondent als toelichting.

Sommigen vinden het de investering niet waard: “De rente is zo laag dat bijvoorbeeld 40k stoppen in je huis maar 30 euro oplevert per maand, dus waarom dan 40k in stenen vastzetten.”

1 op 3 heeft bij aflopen hypotheek minder inkomen

Wanneer de aflossingsvrije hypotheek afloopt, verschilt: bij 41 procent binnen 10 jaar, bij een kwart tussen de 10 en 15 jaar en bij 34 procent over langer dan 15 jaar. 1 op de 3 mensen (31%) met een aflossingsvrije hypotheek, verwachten tegen de tijd dat deze afloopt (blijvend) een minder hoog inkomen te hebben, bijvoorbeeld omdat zij dan met pensioen gaan of zijn. “Het is toch een schuld”, schrijft iemand.

2 op de 3 deelnemers (67%) maken zich geen zorgen om een nieuwe hypotheek, wanneer de huidige is afgelopen. “Dan ben ik 90 of dood. Waarschijnlijk het laatste”, schrijft een deelnemer. 1 op de 5 maakt zich wel zorgen over een nieuwe hypotheek. Over de hoogte van het nieuwe hypotheekbedrag, en/of over of zij wel een nieuwe hypotheek krijgen. Mensen maken zich zorgen om de veel hogere hypotheekrente, en het aflopen van de hypotheekrenteaftrek, en vanwege hun leeftijd.

2 op 3 onbekend met strengere hypotheekregels

Vanaf 11 mei dit jaar gelden er strengere regels voor het verstrekken van aflossingsvrije hypotheken. Zo mag je bij de ASN Bank dan nog maximaal 30 procent van de waarde van je woning aflossingsvrij lenen. De Rabobank en Obvion doen daar nog een schepje bovenop. Zij stellen daarbij nog een maximum van €150.000 euro. De verwachting is dat meer banken dit jaar hun voorwaarden gaan aanpassen. Zo heeft de ABN AMRO intussen ook nieuwe regels aangekondigd.

66 procent (2 op de 3) van de ondervraagde mensen met een aflossingsvrije hypotheek blijkt niet op de hoogte van deze nieuwe regels.

Hogere maandlasten zijn waarschijnlijk

Ruim een kwart (27%) had gedacht dat zij na het aflopen van de aflossingsvrije hypotheek een nieuwe hypotheek met hetzelfde maandbedrag zouden kunnen afsluiten, en 31 procent heeft er niet over nagedacht.

Eenzelfde maandbedrag is echter niet vanzelfsprekend. Nu al geldt dat hypotheekverstrekkers vanaf de leeftijd van 57 jaar kijken naar je toekomstige pensioeninkomen. In veel gevallen zul je dan minder kunnen lenen wanneer je hypotheek afloopt, of je tussentijds wil verhuizen. In combinatie met de eerder genoemde strengere regels kun je een kleiner deel aflossingsvrij blijven lenen. Daarnaast stopt na 30 jaar je hypotheekaftrek. Als je de hypotheek vóór 2001 hebt afgesloten, dan eindigt de renteaftrek uiterlijk in 2031. Alles bij elkaar kunnen je maandlasten bij een nieuwe hypotheek dus een stuk hoger worden.

De meesten (81%) geven aan dat het (vermoedelijk) geen probleem is als het maandbedrag hoger wordt dan het nu is. Toch denkt 7 procent (ruim 900 mensen) dat het zou kunnen dat zij de woning gedwongen moeten verkopen wanneer de huidige hypotheek afloopt. 10 procent geeft aan dat de nieuwe regels ze tegenhoudt om eerder te verhuizen dan de hypotheek afloopt.

Geen waarschuwing van de bank

Driekwart (75%) is niet (persoonlijk) benaderd door de hypotheekverstrekker over de risico’s van de aflossingsvrije hypotheek, terwijl een even grote groep (78%) wel van een hypotheekverstrekker verwacht dat zij klanten met een aflossingsvrije hypotheek actief waarschuwen voor mogelijke risico’s.

Een deelnemer aan het onderzoek zegt dat ze deze hypotheekvorm nooit hadden gekozen als ze wisten hoe het er nu voor zou staan: “Bij start van de hypotheek (2007) werden de risico’s niet besproken. Alleen dat het hypotheekbedrag laag ten opzichte van de marktwaarde is. Toen had er gezegd moeten worden dat jaarlijks extra aflossen echt noodzaak is. Nu kunnen we wel extra aflossen maar gezien onze leeftijd en verminderde inkomsten (pensioen) redden we nooit meer het gehele hypotheekbedrag (€150.000). Dat geeft toch onrust.”

Een andere respondent laat weten wel op de hoogte te zijn gesteld, maar ook nog geen oplossing te zien: “De hypotheekverstrekker kwam wel met een telefoontje maar wel een beetje laat naar ons idee. Met een idioot voorstel om per maand “even” €200,- extra af te lossen voor de komende laatste 10 jaar per maand dat de hypotheek loopt. Nou dat zet ook geen zoden aan de dijk op een hypotheek van €300.000 dan € 24.000 te hebben “ingelost”. Dan blijft er nog steeds een groot bedrag over en je de komende 10 jaar per maand half krom ligt voor niets.”

In de uitzending van Radar op maandag 30 maart meer over de gevolgen van de nieuwe regels. We bekijken de situatie van enkele deelnemers aan het panelonderzoek: Welk risico lopen zij? Een financieel expert licht de veranderingen toe, en de Nederlandse Vereniging van Banken reageert.