Banaan en bessen in de blender: gaan er dan voedingsstoffen verloren?
Veel mensen beginnen de dag met een smoothie: blauwe bessen, een banaan, een handje spinazie, proteïnepoeder, melk. Een gezonde start van de dag, zou je zeggen. Maar onderzoek wijst uit dat door stoffen in de banaan bepaalde voedingsstoffen uit je bessen verloren gaan bij het mixen. Haal je dan minder ‘voordeel’ uit de bessen? En hebben meer combinaties van eten effect op elkaar? Radar vraagt het aan voedingswetenschapper dr. Alie de Boer van de Universiteit Maastricht.
Breekt een banaan de gezonde stoffen in bessen af?
Uit een studie van de University of California-Davis en de University of Reading blijkt dat de combinatie van een banaan en bessen in een blender de opname van flavanolen vermindert. De antioxidanten in blauwe bessen noemen we flavanolen, stoffen die je lichaam beschermen tegen schadelijke invloeden van buitenaf. Bananen bevatten op hun beurt veel van het enzym Polyfenoloxidase (PPO), het stofje dat ervoor zorgt dat fruit bruin kleurt.
Wanneer je deze twee samen in een blender stopt, breken de celwanden van het fruit open. De stof uit de banaan en de flavanolen uit de bessen komen in contact, waardoor het enzym deze antioxidanten afbreekt. Proefpersonen die een banaan-bessensmoothie dronken, hadden 84 procent minder flavanolen in hun bloed dan de groep die een smoothie zonder banaan dronk.
Moet je de banaan voortaan uit je smoothie weglaten?
Dit soort observaties vanuit onderzoeken worden wel vaker genoemd, maar betekent het nu echt dat je bananen in smoothies moet vermijden? Radar sprak voor meer uitleg over het proces met dr. Alie de Boer van de Universiteit Maastricht. Ze legt uit dat de studie vooral de chemische reactie toont die ontstaat door het blenden.
"Dit soort studies laten heel mooi de interactie tussen verschillende nutriënten zien. Het is belangrijk omdat het ons kan laten zien wat de samenstelling doet. Als je een samengesteld product maakt, of als je zelf meerdere ingrediënten in de blender doet: wat gebeurt er dan?”
Voor voedingswetenschappers is dat nuttige informatie, maar jij moet bananen of bessen niet ineens in de ban doen: "Je moet niet denken dat het superongezond is," stelt De Boer. "Het gaat niet alleen om de flavanolen die erin zitten." Een banaan zit namelijk nog steeds boordevol vezels, kalium en vitamine B6. Je hoeft hier dus alleen rekening mee te houden als je speciaal bosbessen koopt om gericht deze antioxidanten binnen te krijgen. Je kunt je bessen dan beter blenden met fruit dat dit afbrekende enzym nauwelijks bevat, zoals mango of sinaasappel, of ananas.
Waarom variëren met fruit belangrijker is
Het is volgens De Boer "heel erg moeilijk" te stellen hoeveel voedingstoffen je echt misloopt door het afbreken van die specifieke stoffen. "Blauwe bessen hebben per portie relatief veel vezels en 25 procent van je ADH vitamine K," zegt ze. "Het is een hele goede fruitsoort, maar niet de heilige graal om elke dag te eten.”
Variatie is volgens haar de sleutel. "Flavonoïden geven ook vaak de kleur aan eten, bijvoorbeeld bij blauwe bessen, rode kool en bramen," legt de expert uit. "Bij rode producten zie je weer andere antioxidanten en flavanolen. Daar komt het advies dat je afwisselt welke kleuren je eet. Zo kun je jezelf helpen met het afwisselen van stofjes die je binnenkrijgt."
Het Voedingscentrum onderschrijft dit en benadrukt dat een normaal voedingspatroon al voldoende antioxidanten levert. Zij keuren daarom ook de banaan in een smoothie niet af, en hebben recepten met de combinatie online staan. Bovendien wil het instituut voorkomen dat mensen bang worden voor 'foute combinaties' en daardoor mogelijk helemaal geen fruit meer eten.
Welke andere soorten voeding beïnvloeden elkaar?
Er zijn zo nog wel meer voedingsmiddelen die invloed op elkaar hebben, wat in de wetenschap ook wel voedselsynergie wordt genoemd. "Er zijn ook interacties die we goed kennen, die zeker wel hout snijden," bevestigt De Boer. "Zo neem je vitamine D beter op als je ook genoeg calcium binnenkrijgt," noemt ze. Dit is onder meer relevant voor vrouwen van vijftig plus, mannen van zeventig plus en mensen die gesluierd zijn, voor wie het advies geldt om vitamine D te supplementeren.
"Als je dan al niet genoeg calcium binnenkrijgt, maar wel vitamine D slikt, dan neemt je lichaam dat minder efficiënt op," legt ze uit. Daarnaast wijst ze op wisselwerkingen met medicatie. "Een andere negatieve interactie is bijvoorbeeld metformine, een medicijn bij diabetes, dat kan bij langdurig gebruik invloed hebben op hoe goed je lijf vitamine B12 opneemt," aldus de expert. Als je graag supplementen wilt slikken en medicijnen neemt of je om een andere reden zorgen maakt, is om advies vragen een goed idee. "De apotheker en diëtist zijn je grootste vrienden, die kun je vragen of wat jij neemt clasht met voeding of supplementen,” luidt haar advies.
Focus op voldoende groente en fruit
Uiteindelijk ligt de focus volgens de voedingswetenschapper niet bij het optimaliseren van losse stofjes, maar wat we over het algemeen binnenkrijgen. "Gemiddeld eten we in Nederland te weinig groente en fruit," merkt De Boer op.
Ze ziet dat er veel gefocust wordt op eiwitten en vezels, maar dat er "nog te weinig aandacht is voor groente of fruit". "Het is geen sexy boodschap, maar dat is echt heel belangrijk voor een preventieve gezondheid," concludeert ze.