Fabrikanten misleiden met vezelclaims: hoe herken je echt vezelrijke producten?
Fabrikanten gebruiken regelmatig vezelclaims om hun producten gezonder te laten lijken, blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond. In werkelijkheid valt de hoeveelheid vezels tegen of zijn de producten hoe kan ook ongezond. Hoe herken je producten die écht veel vezels bevatten?
Waarom vezelclaims niet alles zeggen over een product
“Voedselfabrikanten springen handig in op de trend om meer vezels te eten, maar daarbij gebruiken ze ook trucs om consumenten op het verkeerde been te zetten”, stelt Sandra Molenaar, directeur van de Consumentenbond.
De organisatie vond namelijk ruim 100 producten in de supermarkt met een claim die misleidt of een te rooskleurig beeld geeft. Dit doen fabrikanten op verschillende manieren:
Heel weinig vezels per portie
Fabrikanten mogen niet zomaar vezelclaims op een verpakking zetten. Voor de claim ‘bron van vezels’ moet er minimaal 3 gram vezels per 100 gram in het product zitten of 1,5 gram vezels per 100 kilocalorieën. Voor de claim ‘rijk aan vezels’ of ‘vezelrijk’ moet er minimaal 6 gram vezels per 100 gram in het product zitten of 3 gram vezels per 100 kilocalorieën.
En hoewel sommige producten wel aan deze wettelijke hoeveelheden voldoen, eet je daar geen 100 gram van. Bijvoorbeeld boter, daar eet je zo’n kleine portie van dat het nauwelijks bijdraagt aan de hoeveelheid vezels die je binnenkrijgt. En aangezien vezelrijke varianten vaak duurder zijn dan de ‘reguliere’ variant, kun je volgens het Voedingscentrum ook gewoon halvarine op volkorenbrood smeren.
“Hetzelfde geldt voor een vezelrijke yoghurtvariant, een schaaltje yoghurt met fruit en een volkoren muesli bevat ook veel vezels. En naast de vezels krijg je dan ook direct andere belangrijke voedingsstoffen binnen. Vezelrijke varianten kunnen ook passen binnen een gezond voedingspatroon en staan vaak ook in de Schijf van Vijf, maar het is over het algemeen niet nodig om ze te gebruiken. Voeg liever extra groenten, fruit en volkoren granen toe”, legt Maartje Boot van het Voedingscentrum uit.
Te weinig vezels na bereiding
Uit het onderzoek van de Consumentenbond blijkt dat fabrikanten hun vezelclaims soms ook baseren op het onbereide product. En dat terwijl de hoeveelheid vezels lager kan zijn na bereiding. Pasta neemt tijdens het koken bijvoorbeeld veel vocht op, waardoor de hoeveelheid vezels per 100 gram gekookte pasta ongeveer de helft is van de hoeveelheid vezels per 100 gram ongekookte pasta. Dat mag niet: een voedingsclaim moet gaan over het product zoals je het eet.
Veel meer suiker dan vezels
Repen, koeken en dranken met opvallende vezelclaims bevatten naast vezels vaak ook veel suiker. Dit soort producten kun je daarom het beste niet te veel en te vaak eten. Volgens het Voedingscentrum is het goed om vooral producten te eten die naast vezels ook veel andere goede voedingsstoffen leveren, zoals groente, fruit, aardappelen, volkoren graanproducten, peulvruchten en noten.
Vezelrijke producten beter dan vezels an sich
Het Voedingscentrum legt uit dat de meeste onderzoeken naar vezels kijken naar het effect van producten die veel vezels bevatten, zoals volkorenproducten, groente, fruit en peulvruchten. “Daarom is de rol van vezels op zichzelf niet altijd duidelijk.”
“Voor je gezondheid is het dus belangrijk om producten met veel vezels te eten, zoals fruit, groente en volkoren granen, en niet de vezels alleen”, concluderen ze dan ook.
Hoe koop je écht vezelrijke producten?
Als je vezelrijke producten wilt kopen, is het dus goed om niet te veel af te gaan op de claims op verpakkingen. “Bekijk op de achterkant van de verpakking hoeveel vezels je per portie en na bereiding binnenkrijgt. En eet een product met een ongezonde samenstelling (Nutri-Score D of E) niet voor de vezels”, adviseert de Consumentenbond daarom.
Het Voedingscentrum vult aan: “Als je eet met de Schijf van Vijf eet je allerlei verschillende vezelrijke producten en profiteer je optimaal van wat de verschillende soorten vezels je te bieden hebben. Je krijgt niet alleen de vezels binnen, maar ook de andere belangrijke voedingsstoffen uit deze producten.”
Zij delen vier tips voor een vezelrijke basis:
- 🌾
Kies voor volkoren
- 🍎
Eet voldoende groente (250 gram) en fruit (200 gram) per dag
- 🫛
Kies regelmatig voor peulvruchten
- 🥜
Eet iedere dag een handje ongezouten noten
“Daarnaast adviseren we om het rustig op te bouwen. Als je lichaam nog niet gewend is aan veel vezels, kan dat in het begin zorgen voor darmklachten. Denk aan kramp en winderigheid. Dat komt doordat de bacteriën in de dikke darm bij het verwerken van vezels gas vormen. Voeg daarom stap voor stap meer vezels toe aan je voedingspatroon. Zo hebben je darmen de tijd om te wennen aan meer vezels. En zorg er daarnaast ook voor dat je voldoende drinkt. Vezels binden vocht en houden zo de ontlasting soepel.”