Hoe betrouwbaar zijn duurzaamheidsclaims op producten?
Op voedsel, maar ook op cosmetica, schoonmaakmiddelen, kleding en andere producten staan tegenwoordig allerlei duurzaamheidsclaims. Sommige daarvan zijn beschermd, andere niet. Ook zijn deze claims niet op dezelfde manier onderzocht of onder dezelfde voorwaarden opgesteld, waardoor het lastig is om producten goed met elkaar te vergelijken. Hoe kun je dan echt zeggen dat iets duurzaam is? En in hoeverre kun je deze claims eigenlijk vertrouwen?
Veel duurzaamheidsclaims zeggen weinig
Er zijn veel duurzaamheidsclaims die weinig zeggen, maar wel door allerlei bedrijven worden gebruikt. ‘Natuurlijk’ en ‘ecologisch’ zijn daar twee voorbeelden van, maar ook termen als ‘duurzaam’ en ‘CO2-neutraal’ staan vaak op producten zonder dat altijd duidelijk is wat ze precies betekenen.
Volgens Koen Boone, coördinator Sustainable Value Chains bij Wageningen University & Research, komt dat onder andere doordat veel duurzaamheidsclaims niet beschermd zijn. “Bij gezondheidsclaims moet eerst wetenschappelijk onderzoek aan de claim ten grondslag liggen voordat je die mag gebruiken. Bij duurzaamheid is dat niet het geval.
Bedrijven kunnen daardoor allerlei termen op verpakkingen zetten, waardoor consumenten sneller denken een goede keuze te maken
De term ‘biologisch’ is wel beschermd. Die mag alleen worden gebruikt als een product daadwerkelijk biologisch is. Dat is te herkennen aan het groene logo met sterren in de vorm van een blaadje.
Nieuwe EU-regels moeten vage claims aanpakken
Doordat er nog steeds veel vage duurzaamheidsclaims worden gebruikt en zorgen voor misleiding gaat er per september 2026 nieuwe regelgeving in. Bestaande regelgeving om greenwashing tegen te gaan wordt aangescherpt door de Europese Empowering Consumers Directive, ook wel ‘EmpCo’ genoemd. Bedrijven worden hierbij verplicht om transparante informatie te geven over de duurzaamheid van producten.
De richtlijn verbiedt vage duurzaamheidsclaims en daarvoor gelden voortaan strikte en controleerbare eisen. Door de nieuwe regelgeving niet meer los gebruikt mogen worden, tenzij ze worden gespecificeerd en een bedrijf kan aantonen dat de claim daadwerkelijk klopt.
Dit zijn een aantal termen:
Environmentally friendly - Milieuvriendelijk
Eco-friendly - Eco vriendelijk
Green – Groen (duurzaam)
Nature-friendly - Natuurvriendelijk
Ecological - Ecologisch
Environmentally sound - Milieuverantwoord
Climate-friendly - Klimaatvriendelijk
Low environmental impact - Lage milieu-impact
Carbon neutral - Koolstofneutraal (CO2-neutraal)
Energy-efficient - Energiezuinig / Energie-efficiënt
Biodegradable - Biologisch afbreekbaar
Bio-based - Gemaakt van biologische materialen
Sustainable - Duurzaam
Responsible - Verantwoord
Eén score voor duurzaamheid
Boone zegt blij te zijn met deze aangescherpte regels, maar ziet ook een nieuw probleem ontstaan. “Met de nieuwe EU-regelgeving mogen allerlei claims niet meer los worden gebruikt. Als bedrijven toch een duurzaamheidsclaim willen gebruiken, moeten zij met specificaties aantonen waarom een product duurzaam is. Per claim worden die specificaties met verschillende methodes en berekeningen gemeten, waardoor elke claim op een andere manier wordt onderbouwd.”
Daardoor zegt zo’n claim volgens Boone nog steeds relatief weinig. Bedrijven hanteren namelijk verschillende methodes, waardoor producten lastig met elkaar te vergelijken zijn en onduidelijk blijft in hoeverre een product daadwerkelijk duurzaam is.
Daarom werkt Boone samen met collega’s in opdracht van de Europese Commissie aan de ontwikkeling van één methode voor alle producten.
Op die manier worden producten op dezelfde manier gemeten op duurzaamheid, waardoor ze beter met elkaar te vergelijken zijn. Alleen zo kun je goed in kaart brengen of een product wel of niet duurzaam is
Duidelijkere duurzaamheidsclaims voor iedereen belangrijk
Voor consumenten is het handig om duidelijkheid te hebben over het product dat zij kopen. Vooral wanneer je bewust kiest voor een product omdat je denkt dat het milieuvriendelijker is, wil je zeker weten dat dit geen misleiding is, maar daadwerkelijk beter voor het milieu.
Niet alleen voor consumenten is dit handig, maar ook voor veel andere partijen is het belangrijk dat er meer duidelijkheid is rondom duurzaamheid van een product, zegt Boone. Niet alleen voor consumenten is dit belangrijk, maar ook voor veel andere partijen, zegt Boone. ‘’Retailers willen bijvoorbeeld weten hoe duurzaam een product is voordat zij het inkopen. Banken gebruiken die informatie om financiële risico’s van bedrijven beter in te schatten. Ook overheden willen duurzaamheid kunnen meenemen in hun beslissingen.’’
Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de landbouw. Volgens Boone kan een duidelijke meetmethode helpen om subsidies sterker te koppelen aan duurzaamheidsprestaties van boeren. Dat zou extra prikkels geven om de sector verder te verduurzamen.
Niet elke duurzaamheidsclaim is betrouwbaar, maar duidelijkere regels moeten greenwashing tegengaan. Toch lossen die niet alles op. Pas wanneer producten op dezelfde manier worden beoordeeld, wordt zichtbaar hoe duurzaam een product echt is en hoe betrouwbaar de claim daadwerkelijk is.