‘Natuurlijk’ en 'ecologisch': Waarom geloven we blind dat dit beter is?
Op producten staan regelmatig termen als ‘natuurlijk’ en ‘ecologisch’, wat de indruk kan wekken dat een product beter van kwaliteit is of milieuvriendelijker. Consumenten associëren deze woorden vaak met iets positiefs, maar waarom doen we dat eigenlijk? Radar zocht het uit.
Wat doen deze termen met ons brein?
Wij mensen associëren de termen ‘natuurlijk’ en ‘ecologisch’ vaak met iets positiefs. Consumentenpsycholoog Patrick Wessels legt uit dat dit te maken heeft met automatische associaties.’’Dat heeft te maken met de beperkte capaciteit van het (bewuste) brein. We denken in psychologische schema’s, waarbij we associaties gebruiken en die niet elke keer opnieuw kritisch bekijken.’’
Volgens Wessels zorgt dat ervoor dat de wereld voor ons makkelijker en overzichtelijker wordt, waardoor we een gevoel van controle ervaren. Daar komt bij dat mensen automatische associaties gebruiken om hun eigen gedrag goed te praten, vertelt Wessels.
Als je jezelf overtuigt dat producten met ‘natuurlijk’ en ‘ecologisch’ de gezonde en duurzame keuzes zijn, dan maak je een ‘goede’ keuze
Hij benadrukt dat het brein een sterk verlangen heeft om keuzes te maken die we tegenover onszelf kunnen verantwoorden. Dit heet confirmation bias. Dat betekent dat mensen tevreden zijn met de keuzes die ze maken, ook wanneer ze iets kopen waar ‘natuurlijk’ of ‘ecologisch’ op staat. Bij consumenten kan dit optreden wanneer zij een milieuvriendelijke keuze willen maken of op zoek zijn naar een kwalitatief goed product.
Zeggen ‘natuurlijk’ en ‘ecologisch’ juridisch wel iets?
De termen ‘natuurlijk’ en ‘ecologisch’ zijn in Nederland gereguleerd via Europese wetgeving. Jellien Roelofs, green claims legal expert, zegt dat deze termen consumenten kunnen misleiden en daarom niet zomaar gebruikt mogen worden. . ‘’Vanaf september gaat er nog strengere regelgeving in voor zulke ‘duurzaamheidsclaims’ Daarin staat ook dat ‘ecologisch’ alleen nog gebruikt mag worden als meteen duidelijk wordt uitgelegd waarom een product ecologisch is of als je bijv. een streng keurmerk hebt, zoals EU Ecolabel.’’
Bij de term ‘natuurlijk’ is het risico op misleiding iets kleiner, maar ook hierbij moet duidelijk op het product staan wat er precies met ‘natuurlijk’ wordt bedoeld, zegt Roelofs. Denk hierbij aan ingrediënten van natuurlijke oorsprong, natuurlijke geurstoffen of natuurlijke oliën.
Als dat niet duidelijk wordt toegelicht, kan het misleidend zijn voor de consument, en dat mag niet
Misleidende duurzaamheidsclaims, zoals ‘natuurlijk’ en ‘ecologisch’, kunnen bedrijven in Nederland een boete opleveren tot 900.000 euro of een percentage van de jaaromzet. Deze claims kunnen bijvoorbeeld staan op verpakkingen van schoonmaakmiddelen, cosmetica of voeding.
Wanneer worden consumenten misleid?
Ondanks de regelgeving rondom ‘ecologisch’, ‘natuurlijk’ en andere duurzaamheidsclaims worden consumenten volgens experts toch nog regelmatig misleid. Wessels vindt dat het aan de merken is die deze claims gebruiken om duidelijk te maken wat echt een goede keuze is en wat niet. ‘’Zo kunnen consumenten de juiste associaties opbouwen en gaan ze misschien twijfelen of hun huidige overtuiging wel klopt.’’
Roelofs legt uit dat het in de wet neerkomt op de vraag of de consument begrijpt wat het bedrijf probeert over te brengen. “Met algemene termen als ‘natuurlijk’ en ‘ecologisch’ is die kans klein, waardoor zonder duidelijke toelichting de kans op misleiding groot is."
Mocht je een milieubewuste keus willen maken of een kwalitatief goed product kopen? Kijk dan goed op de verpakking of er ook wordt uitgelegd waarom een product ‘natuurlijk’ of ‘ecologisch’ is, of dat er sprake is van misleiding. Ook kun je je inlezen over het merk dat je aanschaft.
Wie een milieubewuste keuze wil maken of een kwalitatief goed product wil kopen, doet er goed aan kritisch naar de verpakking te kijken. Kijk bijvoorbeeld of er wordt uitgelegd waarom een product ‘natuurlijk’ of ‘ecologisch’ is en of dit voldoende wordt onderbouwd. Ook kan het helpen om je in te lezen over het merk dat je koopt.