Krijg je haaruitval van matcha? ‘Laat je niet gek maken door TikTok’

Wat is matcha?

Wie de hype aan zich voorbij heeft laten gaan, vraagt zich misschien af wat matcha precies is. Matcha is fijngemalen groene thee, gemaakt van de bladeren van de theestruik Camellia sinensis. Het verschil met reguliere groene thee zit in de teelt en verwerking: matchastruiken worden voor de oogst afgeschermd van zonlicht. Daarna worden de theebladeren gestoomd, gedroogd en gemalen tot een felgroen poeder. 

Waar je bij een gewone kop thee alleen een aftreksel van de bladeren drinkt, consumeer je bij matcha het theeblad in zijn geheel.

Waar komt deze theorie vandaan?

Matcha is de laatste jaren uitgegroeid tot een populaire drankje, vooral onder jongeren. Het poeder wordt verwerkt in thee, lattes en allerlei andere drankjes. Online gaat de bewering rond dat matcha de opname van ijzer in het lichaam remt en daardoor tot haarverlies leidt.

Dat zo’n bewering massaal wordt bekeken en gedeeld, betekent volgens voedingsmiddelentechnoloog IJsbrand Velzeboer niet dat het dan ook gelijk klopt: 

"Als er geen wetenschappelijk onderzoek achter zit, heeft het voor mij heel weinig waarde. TikTok is geen expert." 

Maar wanneer mensen een claim voortdurend tegenkomen, gaat die vanzelf geloofwaardig lijken. Velzeboer vult aan: "Als het eenmaal op internet staat, blijft het hangen. Voor je het weet voelt iemand na één slok matcha gelijk de plukken haar uit het hoofd vallen."

Wat heeft matcha met haaruitval te maken?

In thee, koffie en matcha zitten van nature stoffen (zoals tannines of plantaardige beschermstoffen) die zich aan mineralen kunnen binden. Ze werken als het ware als een magneet op non-heemijzer. Dit is het type ijzer dat voorkomt in plantaardige voedingsmiddelen zoals brood, groenten, peulvruchten en noten. Hierdoor kan het lichaam dat ijzer tijdens de maaltijd iets minder goed opnemen.

Een langdurig en ernstig ijzertekort kan haaruitval veroorzaken, maar bij een normaal voedingspatroon zorgt het drinken van matcha hier niet voor. Marije Verwijs, gezondheidsexpert bij het Voedingscentrum, legt uit: “In onderzoeken wordt vaak gekeken naar het effect van zo’n los stofje. Maar in het echte leven eet en drink je de hele dag door vanalles. Kijk je naar dat complete plaatje op de lange termijn, dan hoef je echt geen producten te schrappen uit angst voor een ijzertekort of haaruitval.”

Volgens Verwijs regelt een gevarieerd menu dit vanzelf: "Met een gevarieerd eetpatroon krijg je namelijk ook stoffen binnen die de opname juist stimuleren, zoals vitamine C, en die het remmende effect weer op kunnen heffen. 

Bovendien is hier bij het vaststellen van de aanbevolen hoeveelheden ijzer al rekening mee gehouden." 

Om de hoeveelheden in perspectief te plaatsen: een gebruikelijke portie matcha van 2 gram bevat ongeveer 0,34 milligram ijzer. Ter vergelijking: een snee volkorenbrood van 35 gram bevat ongeveer 0,7 milligram en een portie tofu van 75 gram zo’n 1,7 milligram ijzer. Hoeveel ijzer je lichaam daadwerkelijk opneemt, verschilt per voedingsmiddel en hangt ook af van wat je erbij eet.

Drink je af en toe een matcha en eet je gevarieerd, dan heeft dat nauwelijks invloed op je ijzerstatus.

Moet je opletten wanneer je matcha drinkt?

Ook de online vuistregel om matcha minstens één tot twee uur vóór of na de maaltijd te plannen, is volgens Verwijs onnodig: "Wij geven in het algemeen geen specifieke adviezen over het drinken van thee of koffie op een bepaalde tijd rondom een maaltijd. Dit omdat we in het totaalplaatje geen bewijs zien dat de stoffen in deze dranken uiteindelijk zorgen voor een tekort aan ijzer."

Matcha hoeft niet te worden vermeden, ook niet door vegetariërs en veganisten. Omdat zij geen vlees eten, zijn ze voor hun ijzerinname afhankelijk van plantaardige bronnen, waaruit ijzer minder goed wordt opgenomen. Het Voedingscentrum adviseert daarom om ijzerrijke plantaardige producten, zoals volkoren graanproducten, peulvruchten, tofu, groene bladgroenten en noten, te combineren met groente of fruit dat rijk is aan vitamine C. Dit bevordert de opname van ijzer.

Pas wanneer een arts daadwerkelijk een ijzertekort heeft vastgesteld en je ijzerpillen voorschrijft, gelden er striktere regels. Volgens de richtlijnen op Thuisarts.nl neem je zo'n tablet bij voorkeur in met bijvoorbeeld een kiwi of sinaasappel (voor de extra vitamine C), en wacht je tot vier uur na koffie, thee of melk voordat je weer zo'n drankje neemt.

Waar word je dan wél kaal van?

Haaruitval heeft vrijwel altijd een heel andere oorzaak: erfelijke aanleg en veranderingen in de hormoonhuishouding spelen veruit de grootste rol. Het laten staan van een kop thee verandert daar niets aan.

Hoeveel matcha past binnen een gezonde leefstijl?

Als matcha geen haaruitval veroorzaakt, kun je het dan onbeperkt drinken? Dat raden de experts af. "Overal waar 'te' voor staat, is niet goed," stelt voedingsmiddelentechnoloog Velzeboer. "Je moet logisch blijven nadenken. Als iets een trend is, hoef je er niet meteen liters van weg te drinken."

Maar wat is dan wél een gezonde hoeveelheid? Het voedingscentrum adviseert volwassenen om dagelijks drie koppen groene of vijf koppen zwarte thee te drinken, vanwege het bewezen effect op een lagere bloeddruk en een kleiner risico op een beroerte. "Thee van matchapoeder telt daarin gewoon mee en staat in de Schijf van Vijf", legt Verwijs uit. "Maar er is geen bewijs dat matcha gezonder of 'beter' is dan gewone groene thee. Ook over de flavonoïden (natuurlijke plantenkleurstoffen) in thee wordt veel beweerd, maar hard bewijs ontbreekt."

Bovendien tikt de cafeïne bij matcha sneller aan. Omdat je het hele blad binnenkrijgt, bevat één kop al snel zo’n 60 tot 70 milligram cafeïne, vergelijkbaar met een kop koffie. Voor volwassenen geldt een veilige richtlijn van maximaal 400 milligram cafeïne per dag.

Tot slot maakt het ook uit wat je precies drinkt. Verwijs: "Blijf lekker afwisselen met water en gewone thee, en let op varianten met zoete siropen of suiker." Maak je je matcha puur met water, halfvolle melk of een ongezoete, verrijkte sojadrink, dan past het prima binnen een gezond patroon.