Waar moeten acties met adviesprijzen aan voldoen en houden winkels zich aan de regels?
Veel winkeliers maken gebruik van acties bij het verkopen van producten, zoals kortingsacties en prijsvergelijkingen. Toezichthouders hanteren strikte regels voor deze acties, om consumenten te beschermen tegen misleiding. Toch blijken winkels zich niet altijd aan deze regels te houden. Wat zijn eigenlijk die voorschriften? En hoe herken jij acties die de richtlijnen niet volgen? Radar zoekt het uit.
Wat is een adviesprijs en welke acties zijn er?
Verkopers kunnen verschillende soorten acties voeren, zoals kortingen en prijsvergelijkingen. Het product wordt bij zulke acties vergeleken met een referentieprijs, zoals een 'van-prijs', een ‘adviesprijs’ of een ‘meestal prijs’.
Een adviesprijs wordt bepaald door een fabrikant. Deze prijs is gebaseerd op wat de fabrikant denkt dat een consument wil betalen voor het product. Fabrikanten kunnen winkeliers niet verplichten om deze prijs aan te houden. Zo mogen winkeliers een product goedkoper, maar ook duurder aanbieden.
“Een consument heeft dus eigenlijk niets te maken met een adviesprijs,” legt een woordvoerder van de Consumentenbond uit. “Het is namelijk een afspraak tussen fabrikant en de winkel.”
Wet- en regelgeving
Bij acties is het belangrijk dat winkels de juiste context geven. Zo benadrukt de ACM in hun leidraad prijsweergave en -vergelijkingen: “Een verkeerde referentieprijs geeft een consument onbetrouwbare informatie en kan ervoor zorgen dat consumenten minder vergelijken en meer betalen dan nodig is.”
De autoriteit vervolgt: “Daarom is het zo belangrijk dat referentieprijzen kloppen en relevante informatie bieden op een wijze die voor consumenten begrijpbaar is. Er is daarom wet- en regelgeving voor prijsweergave, zoals ten aanzien van kortingen en prijsvergelijkingen.”
Dit zijn de regels van de ACM voor prijsaanduidingen:
Geen doorhalingen van prijzen behalve de laagste prijs.
Winkels mogen een prijs alleen doorhalen, wanneer dit de laagste prijs is die zij in de 30 dagen voor de korting hebben gehanteerd. Een adviesprijs mag in principe dus niet worden doorgehaald, tenzij de winkelier het product daadwerkelijk voor die prijs heeft aangeboden.
Geen onechte prijsverlaging.
Een 'van-prijs' moet de laagste prijs zijn die een winkel heeft gehanteerd in de 30 dagen voorafgaand aan de korting. Anders mag een winkel niet doen alsof er een korting geldt, door het vermelden van bijvoorbeeld een procentuele korting.
Geen kunstmatig verhoogde prijzen.
Een ‘van-prijs’ mag voorafgaand aan de aanbieding niet verhoogd of verzonnen worden. Wanneer een adviesprijs wordt gebruikt bij een prijsvergelijking, moet deze zowel door de fabrikant worden aanbevolen als door andere verkopers in de markt worden gehanteerd.
Duidelijke en opvallende informatie.
Een winkelier moet de relevante kenmerken van de genoemde referentieprijs duidelijk en opvallend uitleggen, door middel van een permanente tekst die altijd direct naast de prijs staat. Als een winkel bijvoorbeeld een ‘adviesprijs’ gebruikt in hun acties, dan moeten consumenten in één oogopslag duidelijk zien wat de getoonde prijs betekent. Deze uitleg kan bijvoorbeeld verduidelijken welke fabrikant de adviesprijs heeft bepaald.
Geen buitensporig lange kortingen.
Een kortingsactie langer dan drie maanden wordt bijvoorbeeld als buitensporig lang gezien.
Toetsing in de praktijk
Weliswaar zijn winkels vrij om referentieprijzen te gebruiken in hun acties, ze moeten hierbij wel de richtlijnen van de ACM opvolgen. Het volgen van deze regels gaat in de praktijk wel eens mis.
Een voorbeeld zien we op de website van Amazon:
Een woordvoerder van Consumentenbond licht toe: “Amazon heeft de adviesprijs doorgestreept en het kortingspercentage daarop gebaseerd. Dat mag allebei niet. Zij vermelden ook niet de laagste prijs die in de afgelopen 30 dagen is gerekend en ook niet wat ‘advies’ betekent. Helemaal fout.”
Toelichting van de adviesprijs
Ook Kruidvat hanteert adviesprijzen als uitgangspunt bij sommige acties, maar voldoet hierbij niet aan de richtlijnen.
“Kruidvat laat niet zien wat de adviesprijs betekent,” vertelt een woordvoerder van de Consumentenbond. “Terwijl die uitleg van de adviesprijs wel gegeven moet worden.”
De ACM vult aan: “Een adviesprijs is voldoende toegelicht als er bijvoorbeeld ‘adviesprijs [naam fabrikant]’ bij geplaatst staat. Dit moet echter wel kloppen en kan vanuit toezicht opgevraagd worden om te controleren. Een adviesprijs of andere referentieprijs mag dus niet verzonnen zijn.”
“In fysieke winkels is de plek waar het product ligt de enige plek waar consumenten informatie krijgen over de prijs. Daar moet dus direct in één oogopslag duidelijk zijn wat de getoonde adviesprijs betekent.”
Radar vraagt Kruidvat en Amazon naar een toelichting van hun acties.