Wilde dieren helpen: zo maak je jouw tuin klaar voor de herfst

Waarom hebben egels het juist in de herfst moeilijk?

In de herfst krijgen wildopvangcentra al jaren veel egels binnen. Volgens Xandra Asselbergs, directeur van Stichting Wildopvang.nl, speelt het weer daarbij een grote rol. Na een droge zomer kan het voor egels moeilijker zijn om voldoende voedsel te vinden. Ook jonge egels komen regelmatig in de problemen. Zij worden vaak in deze periode geboren en moeten op tijd voldoende vetreserves opbouwen om hun winterslaap te overleven.

“In het grootste deel van Nederland krijgen egels hun jongen in juli en augustus. Dan zijn ze niet altijd op tijd opgevet voor de winter”, vertelt Asselbergs. Zwakke egels kunnen volgens haar herkenbare symptomen vertonen. “Ze worden wiebelig op hun poten en kunnen zich niet meer goed oprollen. Een groot probleem voor hun welzijn en functioneren."

In de opvang proberen medewerkers de egels aan te laten sterken. Lukt dat niet op tijd, dan moeten ze in de opvang overwinteren.

Hoe groot de stijging precies is, verschilt volgens Asselbergs per regio. Toch ziet ze door het hele land veel egels binnenkomen. Die toename geldt bovendien niet voor alle diersoorten. Andere dieren vallen in deze periode minder op in de opvang, maar verdienen volgens haar net zo goed aandacht. “Maar ook die moeten we absoluut niet vergeten.”

Een tuin die dieren helpt overwinteren

Ook buiten de opvang kunnen we veel voor wilde dieren betekenen. Juist in de herfst is het belangrijk dat ze voldoende voedsel en beschutte plekken kunnen vinden. Een diervriendelijke tuin kan daarbij helpen.

Als je je tuin winterklaar maakt, verlies je al snel uit het oog dat dieren juist daar schuilplaatsen en voedsel vinden.

“Je helpt het best door je tuin een beetje rommelig te laten”, zegt Asselbergs. Bladeren bieden niet alleen beschutting, maar vormen ook een leefomgeving voor onder andere insecten. Die zijn op hun beurt een voedselbron voor egels en vogels.

‘Als je de bladeren weghaalt, verdwijnen ook de insecten die daartussen zitten en allerlei bodemdiertjes. Ook vogels die de hele winter blijven, hebben dan minder voedsel. Dan heb jij een opgeruimde tuin waar je toch niet in zit en zij geen eten.”

Dat betekent niet dat je de hele tuin aan zijn lot hoeft over te laten. Een paar natuurlijke hoekjes kunnen al een groot verschil maken. Laat bijvoorbeeld bladeren liggen op een beschutte plek en zorg dat er struiken of andere begroeiing aanwezig zijn. Zo maak je de tuin aantrekkelijker voor verschillende dieren, zonder dat je voor iedere soort apart iets hoeft neer te zetten.

Hebben vogels genoeg aan een vetbol of zaadbol?

Een vetbol of zaadbol ophangen is een bekende manier om al een verschil te maken voor vogels. Bovendien is het leuk om te zien hoe ze erop afkomen. Bijvoeren kan wel nuttig zijn, maar is het niet voor alle vogels voldoende.

“Wat mensen meestal voeren, zijn zaden. Maar er zijn ook veel insectenetende vogels. Die help je daar niet mee, terwijl het er juist veel zijn”, legt Asselbergs uit. Voor deze vogels kunnen gedroogde meelwormen of andere insecten een aanvulling zijn. Daar hangt wel een prijskaartje aan, waarschuwt ze: “Je moet er wel wat voor over hebben.”

Meelwormen zijn namelijk drie tot vier keer duurder dan gewoon vogelzaad. Maar omdat je ze vaak als snack neerlegt, blijven de ‘extra kosten’ per voerbeurt beperkt.

Voeren kan dus helpen, maar vervangt niet alles wat een tuin te bieden heeft. Wie bladeren laat liggen en ruimte biedt aan insecten, helpt niet alleen vogels, maar ook andere dieren die van die kleine beestjes afhankelijk zijn.

Welke gevaren zijn er voor wilde dieren?

Een tuin kan op verschillende manieren dieren helpen, maar kan ook gevaarlijk voor ze zijn. Dat geldt bijvoorbeeld voor bestrijdingsmiddelen. Asselbergs noemt vooral slakkenkorrels als risico 

Ook robotmaaiers zijn in de tijd van nu gevaarlijk voor alle dieren, waarschuwt Asselbergs. “Omdat ze zelfstandig door de tuin bewegen, is het belangrijk om rekening te houden met dieren die zich tussen bladeren of in lage begroeiing verschuilen. Voor je het weet liggen ze eronder.”

Daarnaast is het dus goed bedoeld om dieren te voeren, maar niet alles wat mensen standaard in huis hebben, is geschikt. Zo zetten sommige mensen nog altijd melk neer voor egels. Asselbergs: “Dit is een van de dodelijkste producten voor egels. ” 

Wat kun je dan wel geven? Volgens de stichting is kattenvoer een goede keuze om egels bij te voeren. Vooral de standaard brokjes en vers water kan helpen.

Wanneer moet je een wild dier helpen?

Maar niet elk wild dier in je tuin heeft direct hulp nodig. Soms kun je een dier met wat extra voedsel helpen, maar er kan meer aan de hand zijn. Vermoed je dat een dier gewond of verzwakt is? 

“Als er een dier in nood is, bel je altijd de dierenambulance. Of je brengt het zelf naar een wildopvangcentrum”, zegt Asselbergs. Twijfel je of een dier daadwerkelijk hulp nodig heeft, dan raadt ze aan eerst contact op te nemen met een opvangcentrum.

“Je kunt het beste eerst telefonisch overleggen met een wildopvangcentrum in de buurt. Ga niet zomaar zelf aan de slag met middelen die je in huis hebt”, legt ze uit. Een opvang kan helpen beoordelen wat verstandig is.