Biologische potgrond: bestaat dit eigenlijk wel?
Het is lente en de zonnige, langere dagen staan weer voor de deur. Voor velen betekent dit het perfecte moment om lekker te gaan tuinieren. Wie daarbij bewust producten wil kiezen, merkt al snel dat dit niet altijd eenvoudig is. Een korte wandeling door een tuincentrum kan namelijk behoorlijk verwarrend zijn. Producten staan vol met claims, logo’s en keurmerken, waardoor je als consument al snel door de bomen het bos niet meer ziet.
Uit onderzoek van de Consumentenbond blijkt dat deze hoeveelheid aan labels kan leiden tot verwarring bij consumenten. Volgens hen is hierbij zelfs sprake van greenwashing. Zo ook bij potgrond: producten die als milieuvriendelijk en ‘biologisch’ worden gepresenteerd, kunnen nog altijd grote hoeveelheden turf bevatten. En dat is juist schadelijk voor het milieu. Wij namen de proef op de som en zijn in meerdere tuincentra op zoek gegaan naar deze “biologisch potgrond”.
Biologisch potgrond zegt vaak alleen iets over de meststoffen
De term ‘biologisch’ blijkt in dit geval weinig te zeggen. Vaak verwijst dit alleen naar het feit dat bepaalde meststoffen in de potgrond zijn toegestaan in de biologische landbouw. Over het gebruik van turf zegt dit label helemaal niets. Volgens plantenecoloog Juul Limpens van de Universiteit Wageningen, is dit problematisch: voor turfwinning worden immers complete natuurgebieden aangetast.
Het vormen van één meter turf duurt ongeveer duizend jaar. Voor de winning wordt het gebied eerst drooggelegd en de bovenste vegetatielaag verwijderd. Dit leidt niet alleen tot schade aan het landschap, maar ook tot aanzienlijke CO2-uitstoot en verlies van biodiversiteit.
Niet alle termen rondom duurzaamheid zijn wettelijk beschermd
Volgens Milieu Centraal zijn sommige keurmerken wettelijk beschermd, maar termen zoals ecologisch, duurzaam en natuurlijk zijn dat niet. Het officiële Europese biologische keurmerk, het groene blaadje met sterren, is wel beschermd, maar wordt niet gebruikt voor potgrond. Daardoor kan het gebruik van woorden zoals bio op verpakking verwarrend zijn, zonder dat het product daadwerkelijk aan strenge biologische eisen voldoet.
Fabrikanten hebben momenteel nog veel vrijheid in het gebruik van dit soort claims, maar volgens De Autoriteit Consument & Markt (ACM) moet duurzaamheidsinformatie echter wel eerlijker worden gemaakt voor consumenten. Naar verwachting zal nieuwe wetgeving vanaf september 2026 vage duurzaamheidsclaims zoals ‘groen’ en ‘biologisch’ aan banden leggen en strengere eisen stellen aan keurmerken. Dit moet volgens de ACM zorgen voor meer duidelijkheid en betrouwbaarheid voor consumenten.
Zo kies je bewuster potgrond
Om door de wirwar aan claims en keurmerken heen te kijken, helpt het om gestructureerd te werk te gaan.
Met de volgende tips, weet je waar je op kunt letten:
Kijk verder dan de term biologisch op de verpakking
Een woord zoals biologisch zegt niet altijd alles over een bepaald product en de impact hiervan op het klimaat. Dit is dus geen garantie voor een milieuvriendelijke keuze.
Zoek actief naar turf/veen in de samenstelling
Turf heeft een grote impact op het klimaat en komt nog vaak voor in de ingrediëntenlijst.
Kies bij voorkeur turfvrije potgrond
Kies waar mogelijk voor turfvrije potgrond. Dit is de meest milieuvriendelijke keuze en is steeds beter verkrijgbaar.
Let op keurmerken & vergelijk producten
Een product met een Europees biologisch keurmerk, het groene blaadje, is een verstandige keuze, helaas geldt dit keurmerk niet voor potgrond. Bekijk dus goed wat een logo inhoudt. Indien er geen turfvrije potgrond te koop is, dan kan je kiezen voor een zak met andere milieukeurmerken (MPS keurmerk/RHP kwaliteitslogo). Deze stellen eisen aan turf en andere ingrediënten.
Doe onderzoek naar keurmerken
Stichtingen zoals Milieu Centraal zetten zich in om keurmerken transparant en begrijpelijk te maken voor consumenten. Op de Keurmerkenwijzer vind je uitleg over keurmerken en wat ze in de praktijk betekenen.
Consumentenbond over de claims
De Consumentenbond onderzoekt regelmatig groene claims. Op allerlei gebieden, bijvoorbeeld: voeding, luchtvaart, energie, kleding en nu dus tuincentra. Dat heeft in dit geval ook met het seizoen te maken; het tuinseizoen is gestart en we weten uit eerdere onderzoeken dat consumenten ook in hun tuin graag rekening houden met natuur en milieu. Dat weet de branche ook, dus zie je overal claims. Voor ons reden om die te checken. De claims die wij hebben onderzocht zijn in onze ogen misleidend of op zijn minst onduidelijk en verwarrend.
Claims op potgrond zijn ingewikkeld en niet transparant. Die voldoen dus ook niet. Ondernemers weten dat consumenten claims en keurmerken belangrijk vinden, dus spelen daarop in. Het is marketing. En bij marketing / reclame zie je vaker dat de grens wordt opgezocht van wat wel en niet waar is. Wij vinden dit eigenlijk een vorm van greenwashing. Greenwashing houdt namelijk in dat je jezelf duurzamer voordoet dan dat je bent, en dat is hier het geval. Keurmerken moeten duidelijk en transparant zijn. Eerlijk en niet misleidend. Een groene zak met heel groot het woord bio, met ergens achterop allemaal kleine lettertjes als disclaimer of verwijzing, is nog steeds misleidend. Fabrikanten moeten ervoor zorgen dat hun keurmerk ergens op gestoeld is, controleerbaar en transparant is.