Een boete op een festival voor drugsbezit, maar niet van de politie: hoe kan dat?

‘Ik moest direct betalen via een QR-code’

Het overkwam Marcel op het festival Rebirth. Hij moest 350 euro betalen vanwege drugsbezit. ‘’Ik was al door de fouillering heen, maar toen moest ik verderop alsnog meelopen naar achter.’’

Waarom hij werd meegenomen, was hem niet duidelijk. Volgens Marcel werd hem alleen verteld dat hij onderweg naar het festival was ‘opgevallen’. ‘’Ik heb meerdere malen gevraagd hoe dat precies in zijn werk was gegaan, maar ze konden het niet duidelijk zeggen. Ze zeiden alleen dat ze een tip hadden gekregen en mij hadden geobserveerd voordat ik het terrein op kwam.’’

Uiteindelijk kreeg Marcel te horen dat hij was meegenomen omdat er een vermoeden bestond dat hij drugs bij zich had.

Marcel werkte mee en moest vervolgens wachten tot hij zijn ‘boete’ kon betalen aan het bedrijf ThinkTwice. Het bedrag kwam uit op 350 euro, op basis van het aantal eenheden drugs dat hij bij zich zou hebben gehad. ‘’Ik moest direct betalen via een QR-code. Er werd mij geen keuze gegeven om dit te weigeren of verteld dat ik kon weigeren.’’

Zijn frustratie zit vooral in het feit dat hij naar eigen zeggen onder valse voorwendselen heeft meegewerkt en dit uiteindelijk heeft geleid tot een boete. ‘’Ik was er niet van op de hoogte dat ik het risico liep om via dit bedrijf een boete te moeten betalen. Ik had er nog nooit van gehoord.’’ Ook het feit dat hij onder druk werd gezet om te kiezen tussen het betalen van de boete of het inschakelen van de politie, zat hem niet lekker.

Meer mensen vertellen hetzelfde verhaal

Het verhaal van Marcel staat niet op zichzelf. Radar sprak met meerdere mensen die op verschillende festivals, zoals Dominator, Harmony of Hardcore en Rebirth, met ThinkTwice te maken kregen. Zo vertelt Rico: ‘’Ik wil echt benadrukken dat ik geen keus had en dat ik de boete moest betalen. Maar ik wist ook niet dat ThinkTwice hier zou zijn en dus ook niet welk risico ik liep.’’

Een andere gedupeerde vertelt: ‘’ThinkTwice legde uit dat zij de boetes inden, omdat de politie geen capaciteit had. Daarom moest ik een boete betalen, maar er werd mij wel duidelijk gemaakt dat het óf een boete óf een strafblad was.’’

Dat meerdere mensen vooraf niet of onvoldoende op de hoogte waren van de aanwezigheid van ThinkTwice en zich onder druk gezet voelden om de boete te betalen, komt in meerdere gesprekken naar voren. Ook zeggen verschillende gedupeerden dat het niet duidelijk was waarop het vermoeden dat zij drugs bij zich hadden, was gebaseerd.

Zo laat iemand anders weten: 

Mag ThinkTwice je zomaar meenemen?

We zetten vraagtekens bij de werkwijze van ThinkTwice en of het bedrijf de bevoegdheid heeft om je zomaar mee te nemen. ThinkTwice stelt dat zij zich tijdens de controles niet bemoeien met de bezoekers. Het bedrijf legt naar eigen zeggen alleen de sancties op wanneer evenementbezoekers de huisregels overtreden. ‘’Wij hanteren dan ook de term boetebeding die van kracht wordt als men de huisregels overtreedt.’’

Dat betekent volgens ThinkTwice dat de beveiliging op het festival controleert en bezoekers meeneemt. ThinkTwice zelf is daar niet bij betrokken, maar dat zij alleen de boetes innen. 

Sonja Meijer, hoogleraar straf(proces)recht, noemt dat private beveiligers vanuit het strafrecht gezien een festivalganger niet zomaar mogen meenemen. Alleen het hebben van een vermoeden is daarvoor niet genoeg, legt ze uit.

Daarbij doelt Meijer op iemand die op heterdaad met drugs wordt betrapt, of die de drugs weggooit of ermee wegrent. Bovendien moet zo iemand dan direct aan de politie worden overgedragen. Daarbij zegt ze ook: '’Ik denk dat veel mensen denken dat ze van beveiligers van alles moeten, maar als er geen sprake is van een duidelijke aanleiding, kunnen ze dat niet zomaar.’’

Zo legt ThinkTwice de boetes op

ThinkTwice is een samenwerking tussen SODA (gespecialiseerd in schadeverhaal) en SCOPED (veiligheidsadviesbureau). Zij treden op bij festivals en evenementen wanneer bezoekers de huisregels overtreden. Dat gebeurt via het civiele recht, ook wel burgerlijk recht genoemd. ThinkTwice houdt zich daarbij niet alleen bezig met overtredingen rondom drugsbezit, maar met verschillende overtredingen van de huisregels. De boetes worden dus niet opgelegd door de politie, maar door een privaat bedrijf.

Op het moment dat je een kaartje koopt voor een festival, ga je akkoord met de regels die het festival heeft opgesteld. Deze staan vaak in de algemene voorwaarden. Daarin staat ook welk bedrag je moet betalen als je een bepaalde regel overtreedt. Dit wordt een ‘boetebeding’ genoemd. Hoeveel je moet betalen, wordt vervolgens bepaald door het aantal eenheden drugs dat je bij je hebt. Bij 1 tot en met 4 eenheden betaal je 150 euro, bij 5 tot en met 10 eenheden 350 euro en bij 11 eenheden of meer 600 euro.

ThinkTwice laat ons weten dat deze bedragen zijn opgesteld door een gespecialiseerd advocatenkantoor en in samenspraak met evenementenorganisatoren.

Over hoe deze bedragen precies tot stand zijn gekomen, is ThinkTwice op de eigen website niet transparant over. 

‘Dit kan je niet wegmoffelen in de algemene voorwaarden’

Hoewel ThinkTwice niet zelf controleert op drugsbezit, zijn zij wel een privaat bedrijf dat los van de politie boetes oplegt als festivalbezoekers zich niet aan de huisregels houden. Hiermee ga je akkoord als je akkoord gaat met de algemene voorwaarden. 

Caspar Janssens, advocaat bij de Hoge Raad en gespecialiseerd in consumentenrecht, vindt vanuit het civiele recht dat dit niet zomaar kan. ‘’Dat ThinkTwice aanwezig is op het festival en dat er boetes opgelegd kunnen worden moet duidelijk vermeld zijn bij het kopen van je toegangskaart. Een contractuele boete die veel hoger is dan de kosten van je toegangsbewijs kan je niet wegmoffelen in de algemene voorwaarden.’’ Volgens Janssens kan dit bijvoorbeeld door een pop-up te tonen bij het kopen van een ticket of door het duidelijk op het ticket te vermelden. 

Consumentenrechtadvocaat Nicolette Heijkant is het hiermee eens: ‘’Ik vind het redelijk bezwarend voor de bezoeker, maar aan de andere kant: ze zijn zelf in overtreding. Dus heb er niet veel compassie mee, maar dat je een boete kan krijgen moet veel beter gecommuniceerd worden dan nu gebeurt.’’

Janssens vindt dat op deze manier de bezoekers niet voldoende geïnformeerd en beschermd zijn. ‘’Drugs zijn natuurlijk niet toegestaan, maar worden in de praktijk regelmatig wel gedoogd. Daardoor durven mensen sneller het risico te nemen.’’ 

Waar blijven de drugs en waar blijft het geld?

ThinkTwice zegt dat het bedrijf zelf geen drugs controleert of in beslag neemt. Dat gebeurt volgens ThinkTwice door de beveiliging van het festival. Wat er vervolgens met de ingenomen drugs gebeurt, blijft daarmee onbeantwoord. Ook de politie geeft aan hierin geen rol te spelen. Heijkant zet daar vraagtekens bij: ‘’Drugs moeten worden vernietigd door het gespecialiseerd afvalwerkingsbedrijf, onder toezicht van Politie of Douane. Ook moeten de drugs worden getest om te bepalen om hoeveel eenheden het gaat. Daar zit dan toch een link met de politie?’’

Daarnaast klinkt de constructie als een verdienmodel, terwijl ThinkTwice benadrukt dat dit niet het geval is. Volgens het bedrijf gaat het grootste deel van de geïnde bedragen naar de festivalorganisatoren. Een deel houdt ThinkTwice zelf voor de uitvoering van de aanpak en de afhandeling van dossiers, waaronder eventuele deurwaarders- en gerechtelijke kosten.

Janssens vraagt zich af op welke kosten ThinkTwice precies doelt. Welke deurwaarders- en gerechtelijke kosten kunnen hierbij ontstaan?

ThinkTwice herkent zich niet in de verhalen 

ThinkTwice herkent zich niet in het beeld dat bezoekers onder druk worden gezet om direct te betalen. Volgens het bedrijf worden bezoekers geïnformeerd over de overtreding, de gevolgen daarvan en hun rechten. Ook kunnen zij ervoor kiezen om niet direct te betalen of geen overeenkomst te ondertekenen. ‘’Er wordt niet gedreigd met de politie om betaling af te dwingen’’, aldus ThinkTwice.

Wie niet direct betaalt, krijgt volgens ThinkTwice alsnog de mogelijkheid om het dossier via de reguliere juridische weg af te handelen. Ook kunnen bezoekers bezwaar maken of vragen stellen over het dossier.

Wie houdt toezicht op het bedrijf?

De politie laat ons weten dat zij geen toezicht houden op de manier waarop ThinkTwice te werk gaat en dus ook niet op hoe de boetes worden opgelegd. ‘’Dat gebeurt pas op het moment dat ThinkTwice wordt ‘geïdentificeerd’ als beveiligingsorganisatie volgens de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus (Wpbr).’’ Dat is nog niet vastgesteld en dus heeft de politie hierin geen rol om toezicht te houden.

Dat betekent dat niet wordt gecontroleerd hoe wordt berekend hoeveel festivalgangers moeten betalen, wat er gebeurt met het geïnde geld en of drugs inderdaad door beveiligers worden ingenomen. Ook controleert niemand of bezoekers onder druk worden gezet, of zij goed worden gewezen op hun rechten en of hun persoonsgegevens daadwerkelijk veilig worden verwijderd

Bovendien is het de vraag of dit systeem niet botst met de uitgangspunten van de rechtsstaat. Heijkant zet daar grote vraagtekens bij: ‘’Ik vind het raar dat je jezelf als het ware kan afkopen door wat geld neer te leggen. Daar zit mijn crux, want het kan niet zo zijn dat je weg kunt blijven van je verantwoordelijkheid door snel een boete te betalen. Het ondermijnt eigenlijk de hele rechtsstaat. Drugs voorhanden hebben is altijd strafbaar.’’

Wil je de volledige reactie lezen van ThinkTwice? Deze lees je hier: