Graffiti op je eigendom, wie gaat dat betalen?
Graffiti is een kunstexpressie van soms politieke teksten, afbeeldingen of handtekeningen (‘tags’) met spuitbussen, voornamelijk populair onder jongeren. Soms wordt er ongewenst en illegaal graffiti gespoten op jouw eigendom. Wat kun je doen met zo’n bekladde muur? Vergoedt de gemeente het weghalen of ben je verzekerd? En waar mag eigenlijk wel of niet graffiti gespoten worden? Radar zoekt het uit.
Wat als er illegale graffiti op jouw eigendom wordt gespoten?
Als er illegale graffiti zonder toestemming op iemands eigendom wordt gespoten, is diegene vaak zelf verantwoordelijk voor het weghalen. Veel gemeenten zoals Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Enschede, Groningen, Almere, Tilburg betalen er niet voor vanwege de hoge kosten die erbij komen kijken en een gebrek aan een wettelijke plicht om te betalen voor privéschade. Sommige gemeenten als de gemeente Hoorn bieden wel een financiële tegemoetkoming voor het verwijderen van aanstootgevende graffiti op jouw eigendom en sommige gemeenten verwijderen de graffiti zelfs gratis, zoals gemeente Den Haag.
Er wordt altijd aangeraden aangifte van illegale graffiti te doen bij de politie en het alsnog te melden bij je gemeente, zodat de daders gestraft kunnen worden. Als er sprake is van illegale graffiti in de openbare ruimte, wordt het door gemeenten bij kwetsende teksten binnen 24 uur en bij andere graffiti vaak binnen 3 tot 5 werkdagen weggehaald.
Ben je hiervoor verzekerd?
Een woordvoerder van het Verbond van Verzekeraars legt uit: “Schade door graffiti wordt meestal beoordeeld als vandalisme, maar of die schade wordt vergoed hangt af van de gekozen verzekering en de polisvoorwaarden. Bij woningen kan de opstalverzekering uitkomst bieden, maar graffiti aan de buitenzijde is niet overal standaard gedekt. Bij auto’s geldt dat een WA-verzekering geen schade aan de eigen auto vergoedt; voor volledige dekking bij vandalisme is meestal een volledig cascoverzekering nodig.”
Daarom raadt het Verbond van Verzekeraars aan: “Het is goed als mensen goed op de hoogte zijn over welke polisvoorwaarden door hen zijn afgesloten. Ons advies bij schade is: leg de schade vast, doe aangifte en neem snel contact op met de verzekeraar.”
Hoe haal je graffiti van je eigendom af?
Afhankelijk van de verf die de dader heeft gebruikt en het materiaal van de ondergrond, zijn bepaalde technieken voor het verwijderen effectiever dan andere. Als je een bedrijf inhuurt voor het weghalen van graffiti, zal die de kennis bezitten over welke methode in welke situatie het beste is. Mocht je het zelf willen weghalen, dan biedt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een handig overzicht aan van technieken die zij gebruiken bij verschillende ondergronden.
Veelgebruikte technieken zijn:
Stoom
Hiermee kan je de ondergrond onder hoge druk schoonmaken met heet water tot 150 graden. De verf lost in het water op door de hoge temperatuur. Dit is de gemakkelijkste en meest milieuvriendelijke manier om graffiti te verwijderen, maar hardnekkige graffiti of verf met meerdere lagen gaat niet altijd weg met deze methode.
Chemisch reinigen/Verfoplosser
Wanneer er meerdere lagen graffiti over elkaar heen zijn gespoten of als de verf hardnekkig is, kunnen chemische middelen ervoor zorgen dat de verf losweekt. Laat verfoplosser, zoals terpentine, aceton of een speciale graffitiverwijderaar, enkele minuten inwerken en borstel de vlekken dan weg. Gebruik hiervoor geen staalborstel vanwege risico op krassen, wees er voorzichtig mee als de ondergrond gewone verf bevat en spoel de ondergrond na het oplossen altijd af met stoom of warm water.
Zandstralen
Zandkorrels worden met water gemengd en op de ondergrond gestraald, zodat het verflaagje wegschuurt. Hier is het belangrijk te letten op de druk van de straal, de afstand van de reiniger tot de ondergrond, de grootte en vorm van de zandkorrels in kwestie.
Overschilderen
Je kunt er ook voor kiezen je eigendom over te schilderen bij een niet-geschilderde ondergrond. Het kan dan nodig zijn de graffiti te isoleren met een isolatielak.
Anti-graffiti coating
Als de graffiti weg is, kan je met een anti-graffiticoating de gevel beschermen tegen nieuwe graffiti. Mocht zo’n coating al op je muur aanwezig zijn, kan je het beste de voorgeschreven reinigingsmiddelen door de fabrikant van de coating gebruiken.
Wanneer is graffiti illegaal of juist legaal?
Vaak is graffiti illegaal, maar er zijn per gemeente locaties waar het wel mag worden gespoten. De politie vermeldt: “De meeste gemeenten in Nederland hebben speciale plekken waar je graffiti mag aanbrengen. Meestal zijn het muren bij een viaduct of brug.” De politie raadt je daarom aan je te informeren bij jouw gemeente waar deze legale plekken zijn. Zo kan je op de sites van veel gemeenten vinden wat de plaatselijke regels en te respecteren cultuurcodes zijn omtrent graffiti.
Daarnaast biedt deze website een handig overzicht van muren waar je legaal op mag spuiten. De bekendste ‘Halls of Fame’ in Nederland waar graffiti legaal is toegestaan, zijn bij de Rijnkade in Arnhem, het Flevopark in Amsterdam, de Berenkuil in Eindhoven, het Berlijnplein in Utrecht, de Maasboulevard in Maastricht en de Spoorzone in Tilburg.
Naast de locatie hangt wat wel en niet afgebeeld mag worden af van het lokale beleid van je gemeente.
De gemeente Amersfoort heeft bijvoorbeeld deze regels en cultuurcodes:
Geen racistische, seksistische of beledigende teksten of beelden.
Geen reclame of politieke propaganda. Graffitiplekken zijn voor kunst, niet voor commerciële boodschappen.
Geen geluidsoverlast of overlast voor omwonenden. Spuit rustig en stil en met respect voor de omgeving.
Ruim je spullen op. Neem spuitbussen, doppen, handschoenen en afval mee. Laat de omgeving schoon achter.
Gebruik veilige materialen. Vermijd schadelijke oplosmiddelen.
Over het algemeen geldt dat graffiti met teksten en afbeeldingen die tot haat en discriminatie aanzetten nooit mag.
Wat gebeurt er als je graffiti spuit op een illegale plek?
“Breng je graffiti aan op een plek waar het niet mag, dan ben je strafbaar. Je kunt een flinke boete krijgen of je wordt naar Halt gestuurd,” meldt de politie. Graffiti wordt dan gezien als vandalisme en verstoring van de plaatselijke orde.
Je wordt naar Bureau Halt gestuurd als je tussen de 12 en de 18 jaar bent, het de eerste keer is dat je een strafbaar feit pleegt, de schade die je hebt veroorzaakt niet hoger is dan 900 euro, de schade die je samen met anderen hebt veroorzaakt niet hoger is dan 4500 euro, je vrijwillig meewerkt en jouw ouders toestemming geven voor het doorsturen naar Halt. Vervolgens ga je een traject in waarbij je de kans krijgt om je fout goed te maken. Mochten deze voorwaarden niet aan de orde zijn, krijg je een strafblad en momenteel een boete van 170 euro.