Nieuwe transparantieregels over AI-gebruik: wat betekent dit voor jou?
Er is de laatste tijd nogal wat te doen om teksten die door AI zouden zijn geschreven. Uit onderzoek van de Volkskrant bleek bijvoorbeeld dat Rob Jetten kunstmatige intelligentie gebruikt voor zijn socialmediaposts. En onderzoek van AI Report toonde aan dat een op de vijf ingezonden opiniestukken in grote Nederlandse kranten geheel of grotendeels geschreven is met behulp van AI. Moet dat er dan niet bij staan? Radar zet de regels over AI-gebruik op een rij.
Welke Europese transparantieregels gelden er voor AI?
Sinds 2 augustus 2026 gelden er in Europa nieuwe transparantieregels voor kunstmatige intelligentie. Deze regels moeten ervoor zorgen dat iedereen altijd weet wanneer er kunstmatige intelligentie in het spel is. Dat doen ze op de volgende manier:
AI-systemen duidelijk herkenbaar als AI
Een chatbot, digitale assistent of automatisch telefoonsysteem moet vóór of tijdens het eerste contact laten weten dat je met een AI-systeem communiceert. Dat kan schriftelijk, visueel of via een geluidsfragment.
Digitaal watermerk op AI-gegenereerde inhoud
Bedrijven die AI-systemen bouwen die tekst, beeld, audio of video genereren, moeten deze output voorzien van een digitale markering. Deze markering hoeft niet direct zichtbaar te zijn voor jou als gebruiker, maar moet wel door digitale hulpmiddelen herkend kunnen worden.
Duidelijkheid over AI-gebruik voor emotieherkenning en categorisering
Als er kunstmatige intelligentie wordt gebruikt om jouw emoties af te lezen of je op basis van biometrische kenmerken in categorieën in te delen, moet je daar vooraf over worden geïnformeerd.
AI-label bij deepfakes en teksten van algemeen belang die met AI zijn gemaakt
Deepfake video’s van mensen, plekken of gebeurtenissen moeten zichtbaar aangeven dat ze door middel van AI zijn gegenereerd. Dit geldt ook voor teksten van algemeen belang (zoals nieuwsberichten) die met kunstmatige intelligentie geschreven zijn. Zulke teksten hoeven niet gelabeld te worden als er voor publicatie nog menselijke toetsing of redactionele controle is geweest.
Dat de socialmediaberichten van Rob Jetten en de opiniestukken in Nederlandse kranten niet zichtbaar gelabeld zijn als AI, heeft dus te maken met dit laatste punt. D66 (de partij van Rob Jetten) liet aan de Volkskrant weten dat elke post begint én eindigt met een blik en de verbeteringen van hun medewerkers. Daar is dus sprake van menselijke toetsing. Bij kranten worden opiniestukken voor plaatsing gecontroleerd door de eindredactie.
Wanneer moet je als consument AI-gebruik zelf labelen?
Deze Europese regels zijn dus niet per se gericht op jou als consument, maar dat betekent niet dat je eventueel AI-gebruik niet hoeft aan te geven. Meta, het moederbedrijf van Instagram en Facebook, heeft hier namelijk ook regels over opgesteld. Meta eist dat je een AI-label toevoegt aan je post als:
Het een AI-gegenereerde video is die er realistisch uitziet.
Het een liedje is, gemaakt met AI-gegenereerde zang.
Het een Reel is met een realistische (maar AI-gegenereerde) voice-over.
Gebruik je kunstmatige intelligentie om je foto een beetje te bewerken? Dan hoef je het niet te labelen. Het zou dan wel kunnen dat Meta’s systemen jouw post automatisch labelen als ‘AI-gegenereerd’.