Vergisrecht: dit is de nieuwe wet die foutjes bij de overheid vergeeft
Maak je een onbedoelde fout op een formulier of klik je iets verkeerds aan bij een online boeking, dan kan je dat duur komen te staan. Een nieuwe wet moet dat voor overheidsinstanties nu veranderen: de Tweede Kamer stemde op 2 juli 2026 in met het vergisrecht, dat boetes bij kleine foutjes moet voorkomen. Maar geldt die menselijke maat straks ook bij bedrijven en webshops? Radar zoekt uit wanneer je recht hebt op coulance, en wanneer je de dupe kan worden van een foutje.
Heb je het recht om je een keer te vergissen?
De aanleiding voor deze vraag is het verhaal van Tom, die recent bij Radar aan de bel trok. Door een administratieve misser en vertraagde post van de Belastingdienst raakte hij het kwarttarief voor zijn oldtimer kwijt. Gefrustreerd over hoe weinig de instantie met hem mee wil denken of een oogje dichtknijpt, vroeg hij zich af: "Is er dan geen coulance of sorry-regeling die mij wat ruimte biedt? Waarom is één foutje meteen zo genadeloos?"
Een verkeerd vinkje bij een vraag, of verkeerde gegevens op een formulier, het kan de beste overkomen. De gemeente Amsterdam heeft daarvoor een regeling die ‘Recht op herstel van een fout’ heet.
Als Amsterdammers per ongeluk een administratieve fout maken, krijgen zij de kans om deze te herstellen zonder een boete te krijgen. De gemeente zag in dat een fout menselijk is, en dat straffen als boetes of het stopzetten van voorzieningen vaak te streng waren. Maar hoe ver reikt dit principe eigenlijk? Blijft deze vergevingsgezindheid beperkt tot de overheid, of kun je hier ook een beroep op doen als je een fout maakt bij een groot bedrijf?
Nieuwe wet 2026: vergisrecht bij de overheid en instanties
De roep om meer compassie voor het maken van een foutje komt voort uit de nasleep van de Toeslagenaffaire. Een speciale commissie (de Parlementaire Enquêtecommissie Fraudebeleid) onderzocht hoe het fraudebeleid van de overheid de afgelopen jaren werd uitgevoerd. De conclusie in het rapport ‘Blind voor mens en recht’ van 2024 was dat de overheid te veel handelde vanuit wantrouwen. Burgers die zonder dat te weten een administratieve fout maakten, werden door instanties vaak als fraudeur bestempeld.
Om dit in de toekomst te voorkomen, wordt het recht op vergissen nu in de wet vastgelegd. Het wetsvoorstel treedt naar verwachting op 1 januari 2027 in werking, al moet de Eerste Kamer er nog definitief mee instemmen. Zodra de wet ingaat, krijgen instanties zoals het UWV, de SVB en gemeenten de wettelijke ruimte om bij een fout eerst het gesprek aan te gaan met de burger, in plaats van direct een boete op te leggen.
Zo werkt het wettelijke vergisrecht
Stel: je vraagt een bijstandsuitkering of toeslag aan en vergeet onbedoeld iets kleins in te vullen. Voorheen werd dit meestal bestempeld als het schenden van de inlichtingenplicht. Het gevolg zijn terugvorderingen en flinke boetes.
Door het vergisrecht trekt een instantie nu eerst bij jou aan de bel. Ze gaan het gesprek met je aan om uit te zoeken of er kwade opzet in het spel is, of dat het gewoon een slordigheidje was. Je krijgt dan de tijd om het formulier alsnog juist in te vullen, zonder dat er een straf volgt.
Foutje bij een boeking of webshop: heb je recht op coulance?
Als de overheid de burger een vergisrecht geeft, waarom kun je dan niet op datzelfde begrip rekenen als je per ongeluk je vlucht annuleert, of foute gegevens invult bij een webshop? Je relatie met een commercieel bedrijf valt onder het privaatrecht. Waar de overheid een zorgplicht heeft naar haar burgers, ben je als consument een gelijkwaardige partij die vrijwillig een contract sluit met een bedrijf. Juridisch geldt dan: afspraak is afspraak. Maak jij een invulfout bij het boeken van een ticket, dan is dat jouw eigen risico. Er bestaat voor bedrijven geen wettelijke plicht om jou dan coulance te bieden.
Omdat bedrijven hun klanten te vriend willen houden, hebben ze soms wel een 'sorry-regeling'. Dit betekent dat ze je als klant je foutje herstellen, zonder dat ze daartoe verplicht zijn. Een bekend voorbeeld hiervan was de luchtvaartsector, waar je jarenlang dik moest betalen voor het veranderen van een typefout in je naam.Consumentenorganisaties voerden hier al langer actie tegen, en de EU-lidstaten en het Europees Parlement bereikten in juni 2026 een akkoord om dit soort administratiekosten definitief te schrappen.
De nieuwe regels moeten nog formeel worden goedgekeurd en gaan naar verwachting pas eind 2027 in. Voorlopig blijft gratis naamscorrectie dus bij de meeste maatschappijen nog een gunst. Bij andere commerciële bedrijven blijf je sowieso afhankelijk van hun goodwill.
Zo benader je de klantenservice succesvol
Omdat een sorry-regeling bij commerciële partijen een gunst is en geen wettelijk recht, hangt hulp af van de welwillendheid van het bedrijf, en van de klantenservicemedewerker die je spreekt. Hoe pak je dat aan? Het Juridisch Loket en de Consumentenbond geven advies:
Trek direct aan de bel
Hoe sneller je contact opneemt na een verkeerde bestelling of boeking, hoe groter de kans dat een bedrijf het proces in hun systeem nog kan terugdraaien. Wacht dus geen dag.
Kies de juiste toon
Eis geen recht met een bulderende stem, want dat recht heb je juridisch niet. Het Juridisch Loket adviseert in dit soort gevallen om je eerlijk en bescheiden op te stellen. Geef toe dat je een fout hebt gemaakt en vraag de medewerker vriendelijk of die bereid is met je mee te denken over een oplossing.