Hoe krijg je zo min mogelijk PFAS binnen?
PFAS worden op steeds meer plekken en in steeds meer producten aangetroffen. Het zit in veel voeding, drinkwater, kleding en zelfs in ons bloed en in moedermelk. Kun je zelf iets doen om jouw PFAS-inname te verkleinen? Radar zoekt het uit.
Blootstelling aan PFAS amper te vermijden
Om maar meteen met een domper te beginnen: je kunt contact met PFAS eigenlijk niet voorkomen. Deze stoffen zijn namelijk op heel veel plekken om ons heen aanwezig. Het is bijvoorbeeld aangetroffen in hobbyeieren, drinkwater, pannen, make-up en nu ook in moedermelk.
“Het zit in zo’n beetje alles, dus je kunt er niet zo heel veel aan doen", vertelt Wieke van der Vossen, expert voedselveiligheid bij het Voedingscentrum. Het belangrijkste advies is volgens haar dan ook om gezond en gevarieerd te eten.
“Een van de eerste effecten die PFAS op je lichaam kunnen hebben, is dat ze effect kunnen hebben op je immuunsysteem. Maar bewegen en gezond eten komen je afweersysteem juist ten goede. Dus dat is echt het allerbelangrijkste advies.”
Let op deze voedingsmiddelen om PFAS te vermijden
Ze vertelt bovendien dat het gezondheidsrisico van overgewicht, te zout en te vet eten, groter is dan van PFAS. Wat nogmaals het belang van gezond en gevarieerd eten benadrukt.
Maak je je toch zorgen over je PFAS-inname? Dan zijn er volgens haar wel een paar voedingsmiddelen waar je op zou kunnen letten. Denk bijvoorbeeld aan:
- 🥚
Eieren van hobbykippen
In 2024 onderzocht het RIVM hoeveel PFAS je binnenkrijgt via hobbyeieren. Op ruim de helft van de onderzochte locaties krijg je al ongezonde hoeveelheden binnen als je minder dan één ei per week eet. Om je PFAS-inname te verlagen, kun je deze dus het best laten liggen en voor supermarkteieren gaan.
- 🎣
Zelfgevangen vis
Door regelmatig zelfgevangen vis uit Nederlandse wateren te eten (zoals paling, baars of forel) kan je PFAS-inname boven de grenswaarde uitkomen. Ook hiervoor geldt dat je het misschien beter in de supermarkt kunt kopen.
- 🥕
Groente uit eigen moestuin
Meestal kun je dit gewoon eten, maar het kan afhangen van de plek waar het wordt geproduceerd. In sommige gebieden, zoals binnen een kilometer van de Chemours fabriek in Dordrecht, geven overheden bijvoorbeeld een negatief advies over het eten van lokaal voedsel.
Kun je beter biologisch eten?
Er zitten ook PFAS in sommige bestrijdingsmiddelen die worden gebruikt in de groente- en fruitteelt. “Vaak is dat bewust zo gemaakt, omdat je niet wilt dat de bestrijdingsmiddelen bij een regenbui meteen wegspoelen. Het moet dus een beetje hechten en daar zijn sommige stoffen die onder de PFAS-groep vallen heel goed in”, vertelt Van der Vossen.
Ze legt uit dat vooral waterzuiveringsbedrijven zich hier zorgen om maken, omdat deze bestrijdingsmiddelen uiteenvallen in TFA. Dat is een hele korte keten PFAS die heel lastig te verwijderen is. “In potentie is dit een schadelijke stof, maar we krijgen het in zulke kleine hoeveelheden binnen dat het nog niet duidelijk is hoe schadelijk dat is.”
Of het beter is om biologisch te eten, is volgens Van der Vossen daarom lastig te zeggen. “Je krijgt dan inderdaad geen PFAS vanuit bestrijdingsmiddelen binnen, maar hoeveel effect het echt heeft kan ik niet zeggen.”
Met deze praktische tips verklein je jouw PFAS-inname
Ook Stichting Tegengif (die naar eigen zeggen is opgericht om de blootstelling van burgers aan schadelijke chemicaliën tegen te gaan) en MilieuCentraal hebben tips om je PFAS-inname te verkleinen. Naast gezond eten en je drinkwater controleren, adviseren zij:
- 🧹
Maak je huis schoon
Via huisstof en consumentenproducten kun je namelijk met PFAS in aanraking komen. Door je huis te ventileren en regelmatig schoon te maken, verminder je dit.
- 👞
Impregneer je meubels en schoenen niet
Veel traditionele impregneersprays voor schoenen, kleding en meubels bevatten PFAS om ze water- en vuilafstotend te maken. Dit kun je tijdens het impregneren makkelijk inademen, vandaar hun advies om het niet te gebruiken.
- 💄
Koop PFAS-vrij
Bij veel producten, zoals kleding, pannen en cosmetica, is er een PFAS-vrij alternatief. Labels als ‘PFAS-vrij’ of ‘PFC-vrij’ kunnen je hierbij helpen. Let wel op claims zoals ‘PFOS-vrij’ of ‘PFOA-vrij’, want er zijn heel veel soorten PFAS dus er zouden dan wel andere soorten in het product kunnen zitten.
Waarom de overheid PFAS moet aanpakken
“Door zo min mogelijk producten met PFAS te kopen, draag je in ieder geval niet bij aan de productie van PFAS”, beaamt Van der Vossen. Toch is dit volgens haar in basis een probleem dat de overheid moet oplossen. “Zij moeten zulke stoffen verbieden, als consument kun je er niet heel veel aan doen.”