Wat betekent het nieuwe regeerakkoord voor jouw dagelijks leven?
Het regeerakkoord van D66, VVD en CDA is gepresenteerd. Een minderheidskabinet onder leiding van Rob Jetten gaat, zoals het akkoord heet: ‘Aan de slag’. Omdat er geen meerderheid is, heeft de coalitie steun nodig van andere partijen voordat deze plannen wet worden. Toch geeft het akkoord een duidelijke koers aan, vol maatregelen die je achter je voordeur, in de supermarkt en op de weg kunt gaan merken. Radar heeft de veranderingen uitgeplozen en zet de praktische gevolgen op een rij.
Zorg: Eigen risico omhoog en einde verplichte herkeuringen
Het eigen risico gaat per 2027 met 60 euro omhoog. Dit komt bovenop de reguliere inflatiecorrectie. Dat is de harde boodschap voor iedereen die zorg nodig heeft. Toch is er een nuance: je betaalt per behandeling maximaal 150 euro aan eigen risico. Dat moet voorkomen dat je in januari in één klap je volledige eigen risico moet betalen. De rest van het bedrag wordt gespreid over eventuele volgende behandelingen.
Voor mensen met een chronische ziekte of beperking is er goed nieuws: de verplichte herkeuringen worden afgeschaft. Heb je een chronische ziekte, dan hoef je dit niet telkens opnieuw aan te tonen om je zorg of hulpmiddelen te behouden.
Ook op het gebied van leefstijl grijpt de overheid in: de leeftijdsgrens voor het kopen van tabak en vapes gaat naar 21 jaar. Het in voorraad hebben van illegale vapes (zoals die met smaakjes) wordt ook strafbaar, zodat de politie makkelijker kan ingrijpen.
Wonen & energie: Verhuurverbod tochtwoningen en vol stroomnet
Verhuurders mogen vanaf 2029 geen woningen met energielabel E, F of G meer verhuren. Dit dwingt eigenaren van slecht geïsoleerde huurhuizen om in isolatie te investeren. Voor huiseigenaren verandert er ook iets: is je cv-ketel aan vervanging toe? Weet dan dat je na 2029 geen nieuwe, losse gasketel meer mag laten installeren. De norm wordt om over te stappen op een hybride warmtepomp (of volledig elektrisch), tenzij je woning binnenkort wordt aangesloten op een warmtenet.
Omdat het stroomnet overvol raakt, komt er een speciale 'Crisiswet Netcongestie'. Dit ga je merken in de kosten: het kabinet wil dat je betaalt naar het moment waarop je stroom gebruikt. Stroom verbruiken tijdens de drukke avondspits wordt duurder, terwijl het op rustige momenten (bijvoorbeeld 's middags of 's nachts) juist goedkoper wordt. Het wordt dus nóg belangrijker om je wasmachine of laadpaal slim te timen.
Tot slot wordt het makkelijker om voor elkaar te zorgen: familie- en mantelzorgwoningen op eigen terrein worden vergunningsvrij.
Mobiliteit: Helmplicht fatbikes en Schiphol ‘s nachts dicht
Voor fatbikes komt een helmplicht, een minimumleeftijd en een eigen voertuigcategorie. De regels worden dus flink strenger. Gemeenten krijgen bovendien de macht om specifieke gebieden aan te wijzen waar fatbikes niet mogen komen. Ook wordt er samen met gemeenten gekeken of de maximumsnelheid op meer plekken binnen de bebouwde kom kan worden verlaagd naar 30 km/uur.
Er is ook nieuws voor de portemonnee van de automobilist: de accijnsverlaging op benzine wordt verlengd. Dat betekent dat een prijsstijging aan de pomp voorlopig wordt voorkomen. Wel wordt er onderzocht of de autobelasting (MRB) hervormd kan worden op basis van oppervlakte of omvang in plaats van alleen gewicht. Hierbij wordt de harde voorwaarde gesteld dat automobilisten er niet op achteruitgaan, en er rekening wordt gehouden met mensen in landelijke gebieden.
Woon je rond Schiphol? De luchthaven gaat 's nachts dicht: er wordt ingezet op een sluiting tussen 00.00 en 05.00 uur.
Werk & kinderen: Kinderopvangtoeslag verdwijnt
De kinderopvangtoeslag wordt volledig afgeschaft. Dit systeem wordt helemaal omgegooid. In plaats van dat de ouders een bedrag krijgen om de opvang te betalen, betaalt de overheid direct aan de kinderopvangorganisaties. Ouders hoeven hierdoor geen grote bedragen meer voor te schieten en lopen geen risico meer op hoge terugvorderingen.
Verlies je je baan? De duur van de WW-uitkering wordt verkort naar maximaal één jaar. Wel is de uitkering in de eerste maanden hoger dan nu, zodat je even lucht hebt. Voor zelfstandig ondernemers verandert er ook veel: zij worden verplicht om een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) af te sluiten, tenzij ze zelf aantoonbaar een goede voorziening hebben geregeld.
Werkgevers gaan extra betalen via de zogenoemde 'vrijheidsbijdrage'. Dit is een premieverhoging voor bedrijven. Hoewel je dit niet direct op je eigen loonstrook ziet, maakt dit werknemers duurder. Werkgeversorganisaties waarschuwen dat dit ten koste kan gaan van de loonruimte of banen. Ook is het plan om vanaf 2033 de AOW-leeftijd direct te koppelen aan levensverwachting. Worden we gemiddeld ouder, dan stijgt de pensioenleeftijd automatisch mee.
Digitaal & jeugd: Sociale media pas vanaf 15 jaar
Het kabinet wil dat kinderen pas vanaf 15 jaar op sociale media mogen. Er moet een handhaafbare Europese leeftijdsgrens in worden gevoerd om jongeren te beschermen. Ook op school worden maatregelen getroffen: de regel 'telefoons thuis of in de kluis' wordt landelijk ingevoerd.
Daarnaast wordt je online veiligheid vergroot. Verslavende en polariserende algoritmes, zoals de zogenaamde ‘For You’-feeds van Instagram Reels of TikTok, worden verboden. De apps moeten op een andere manier hun content aanbieden. Ook krijg je meer zeggenschap over je eigen gezicht en stem door een strengere aanpak van deepfakes.
Tot slot worden 'koop nu, betaal later'-constructies (zoals Riverty of Klarna) strenger gereguleerd om schulden bij jongeren te voorkomen.
Boodschappen & geld: Kromme komkommers en gokverbod
Groente en fruit met een vlekje of afwijkende vorm komen gewoon in de winkel te liggen. Het kabinet wil afspraken maken met supermarkten om voedselverspilling tegen te gaan, zodat fruit en groente die er ‘lelijk’ uitzien, niet meer worden weggegooid. Daarnaast zet het kabinet in op de 'gezondste generatie ooit' door gezond eten makkelijker te maken. Zo krijgen kinderen op de basisschool en het voortgezet onderwijs gratis schoolfruit.
Op financieel gebied wordt consumentenbescherming aangescherpt. Erger jij je aan reclames voor online casino's? Er komt een totaalverbod op reclames voor online gokken.
Om schulden te voorkomen, streeft het kabinet ernaar om samen met banken en energiebedrijven één vaste betaaldag per maand mogelijk te maken voor al je vaste lasten, als je dat zelf wilt.
Plannen, nog geen wetten
Tot slot is het goed om te noemen dat je je nog niet moet vastpinnen op elk detail: een regeerakkoord bevat de plannen van het kabinet, het zijn nog geen wetten. Voordat maatregelen zoals de verhoging van het eigen risico of de strengere regels voor fatbikes daadwerkelijk ingaan, moeten de Tweede en Eerste Kamer hiermee instemmen.
Omdat D66, VVD en CDA samen een minderheidskabinet vormen, hebben ze geen automatische meerderheid. Ze zullen voor elk plan steun moeten zoeken bij oppositiepartijen. Dat betekent dat sommige maatregelen in de praktijk nog kunnen veranderen of vertraging kunnen oplopen tijdens de politieke onderhandelingen. Radar houdt de ontwikkelingen in de gaten.